Göynücek Özel Dedektif

Göynücek'i dört ilin ortasında düşünmek gerekir. Amasya, Tokat, Çorum ve Yozgat'ın arasında kalan ilçe, Türkiye'de nadir görülen bir konumda, dört ilin sınırlarının birbirine yaklaştığı bir noktada yer alır. Yaklaşık 10,8 bin nüfusunun büyük bölümü otuz sekiz köyde yaşar; ilçe merkezi yaklaşık 4,2 bin kişilik küçük bir yerleşimdir. Cumhuriyet, Yeni ve Merkez mahalleleri merkezin yerleşim yapısını anlatır; ilçe son yetmiş yıldır nüfus kaybetmektedir.

Bu nüfus kaybı, dosyaların niteliğini belirler. Göynücek'ten başka illere göç etmiş hemşehriler, köydeki ev ve tarlanın sahibi ya da ortak mirasçısı olarak kalır; kayıtlı adres köyde, fiilî yaşam başka bir şehirdedir. Merkez'e 38 kilometre uzaklıktaki ilçenin ayrı adliyesi yoktur; dosyalar Amasya Adliyesi'ne bağlıdır, yani bir Göynücek dosyasının izi Merzifon ya da Zile'ye değil Merkez'e gider.

Göynücek merkezinde yaklaşık dört bin kişi yaşar; burada plakası yabancı bir araç, sokağa girdiği an komşuların gözüne takılır. Bu nedenle ilçede bekleyişe dayalı gözlem fiilen olanaksızdır; iş evrak, kamusal yol ve açık kaynak üzerinden yürür, sahaya yalnızca gerekirse ve kısa bir süreyle çıkılır. Göynücek'ten gelen başvurular çoğunlukla köydeki tarla ve evin mirasçılar arasında paylaşılması, nüfus kaydı ilçede ama yaşamı başka şehirde olan kişinin bulunması, çiftçilik ve hayvancılıktan doğan alacaklar ile uzun zamandır sesi çıkmayan bir yakının izlenmesi üzerinedir. Köy evlerinin avlusu ve tarlalar gözlem alanına girmez; sahiplik bilgisi tapu ve kadastro kaydından, avukat aracılığıyla alınır.

Göynücek, Amasya il merkezine kuş uçuşu yaklaşık 38 km uzaklıktadır; merkezle bağı güçlü olsa da kendi çarşısı ve gündelik düzeni vardır. İlçe yaklaşık 10.800 kişilik nüfusuyla Amasya ilçeleri arasında 6. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 18 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Kırsal dokuda mesafeler uzun, yollar az ve hareket öngörülebilirdir. Göynücek'te çalışma, sürekli gözlem yerine kritik güzergâh ve zaman noktalarına odaklanır; bu yaklaşım hem maliyeti hem de fark edilme riskini düşürür. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Amasya Merkez, Suluova, Merzifon çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.