Karabük Özel Dedektif: Demir-Çelik Vardiyası ve Safranbolu'da Delil

Karabük, Türkiye'nin ilk entegre demir-çelik tesisinin etrafında kurulmuş bir kenttir: Karabük Demir Çelik Fabrikalarının temeli 1937'de atılmış, üretim 1939'da başlamıştır ve il, 1995'e kadar Zonguldak'a bağlı bir ilçe olarak büyümüştür. Bu geçmiş, kentin günlük hayatını bugün de vardiyaya bağlar; 8 kilometre ötedeki Safranbolu ise UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki konak dokusuyla bambaşka bir ritim sunar. Karabük özel dedektif çalışması bu iki ritmi, ayrıca dağ ve orman ilçelerinin mesafesini birlikte okur. Karabük'te saha çalışması İstanbul'daki ekipten yürür; dosya Safranbolu, Yenice ya da dağ ilçelerinden birini gerektirdiğinde yerel koordinasyon kurulur. Dosya açılmadan önce hukuka uygunluk ön testi uygulanır; süreç sonunda avukata zaman damgalı bir Delil Dosyası teslim edilir.

Üç karakter, altı ilçe

Karabük'ün altı ilçesi saha çalışması açısından üç gruba ayrılır: sanayi ve turizm kenti (Merkez ve Safranbolu), orman ve yol ilçeleri (Yenice ve Eskipazar), dağ ve yayla ilçeleri (Eflani ve Ovacık). Yaklaşık 250 bin nüfusun yarısından fazlası Merkez'de, yaklaşık dörtte biri Safranbolu'da yaşar.

Dağ ilçelerinde yol süresi kuş uçuşu rakamın çok üzerindedir; bu yüzden ön görüşmede kişinin gerçek güzergâhı sorulur ve plan ona göre yazılır.

Fabrika kapısı ve vardiya: Merkez'in ritmi

Karabük Merkez'de gün, fabrikanın vardiya değişimine göre akar. Üç vardiyalı çalışan bir tesiste kapı önü ve ana arterler, belirli saatlerde yoğunlaşır; Yenişehir, Bayır ve Kapullu gibi mahalleler vardiya çıkışında hareketlenir. Bu düzen iki yönde etki eder: vardiya saatleri bir kişinin nerede olması gerektiğini önceden kesin biçimde belirler, bu da beyan edilen ile gerçek hareketi karşılaştırmayı kolaylaştırır. Öte yandan fabrika kapısı çevresindeki yoğun trafik, bekleyen aracı fark edilir kılar.

Burada öne çıkan dosyalar sanayi kentine özgüdür. Rapor alıp başka bir işte çalıştığı iddia edilen personel ve yan sanayi tedarikçilerinin sevk ve alacak uyuşmazlıkları. Çalışmanın başlangıç noktası işverenin kendi kayıtlarıdır: vardiya çizelgeleri, kantar fişleri ve irsaliyeler. Personel takibi bu evrakı kamusal alandaki hareketle tamamlar; tesisin içine kamera yerleştirilmez, çalışanın kişisel hesaplarına erişilmez. Kardemir'in ve yan sanayinin istihdam ettiği nüfus, dosyaların aile tarafını da büyütür: vardiya çizelgesini bahane olarak kullandığından şüphelenilen eşin hareketi, eş takibi çerçevesinde yalnızca kamusal noktalardan belgelenir.

Kentin ikinci ritmi Karabük Üniversitesi'dir. Demir Çelik Kampüsü eylülden haziran ayına kadar kiracı öğrenci nüfusunu kente taşır; kampüs çevresindeki konut kuşağı ve çarşı öğrenci hareketine göre şekillenir. Üniversite çevresinde gencin kimlerle vakit geçirdiğine dair talepler çocuk ve genç güvenliği çerçevesinde, gencin telefonuna ve yazışmalarına erişmeden, yalnızca kamusal koşullarla ele alınır.

Safranbolu: UNESCO dokusu ve konak ekonomisi

Safranbolu, Karabük Merkez'e yalnızca 8 kilometre uzaktadır ve 1994'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne giren tarihî dokusuyla ilin turizm merkezidir. Şehir üç kesimde yaşar: Cinci Han ve Cinci Hamamı'nın bulunduğu, dar sokaklı Eski Çarşı, modern yerleşim Kıranköy ve yazlık bağ evlerinin bulunduğu Bağlar. Konak otelleri hafta sonları ve tatil dönemlerinde dolar; İncekaya Su Kemeri ve Tokatlı Kanyonu günübirlik ziyaretçileri çeker. Emek, Esentepe, Barış ve Bağlarbaşı mahalleleri ise ilçenin gündelik nüfusunu taşır.

Turizm yapısı iki sonuç doğurur. Birincisi konaklama ve sezonluk işletme dosyalarıdır: konak ya da otelde çalışan personelin mesaisi ve işletmeler arası alacaklar. İkincisi boşanma sürecindeki ya da şüphe altındaki ilişkilerde konaklama kaydı sorusudur. Otel ve konak kayıtları kişisel veri sayılır ve mahkeme kanalıyla elde edilir; resepsiyon görevlisini yanıltmak ya da başkasının kimliğine bürünerek kayıt istemek suçtur. Konunun hukuki ayrıntısı için otel ve kamera kayıtlarının delil değeri yazısı okunabilir. Eski Çarşı'nın dar sokakları gözlemi zorlaştırır ve yürüyen ziyaretçi kalabalığı kişiyi gizler; ama aynı kalabalık kimlik ve ilişki doğrulamasını da güçleştirir.

Ankara'dan gelen hafta sonu, Zonguldak'a inen yol

Karabük'ün iki ana ulaşım ekseni vardır: D755 yolu Eskipazar üzerinden Ankara yönüne, Filyos vadisi boyunca uzanan karayolu ve demiryolu hattı Yenice üzerinden Zonguldak'a gider. Safranbolu hafta sonlarında Ankara ve İstanbul yönünden gelen ziyaretçiyle dolar; bu da aynı kişinin hafta içi başka bir ilde, hafta sonu Safranbolu'da bulunduğu dosyalarda güzergâhın iki ilde birden izlenmesi gerektiği anlamına gelir. Fabrika vardiyası ise hafta sonu ve hafta içi ayrımını silebilir: bir çalışan için pazar günü iş günüdür, bu yüzden "hafta sonu başka yerdeydi" beyanı doğrudan çelişki kanıtı sayılmaz. Çizelge ve kronoloji aynı sayfada karşılaştırılmadan sonuç çıkarılmaz.

Orman, yol ve yayla: Yenice, Eskipazar, Eflani ve Ovacık

Karabük'ün diğer dört ilçesi daha ince ve dağınık bir yerleşimi taşır. Yenice, Zonguldak sınırında, Filyos Çayı'nın vadisindeki bir orman ilçesidir; Yenice Ormanları ülkenin büyük blok ormanları arasında sayılır ve ilçe ekonomisi orman ürünlerine dayanır. Eskipazar, D755 yolu üzerinde, Hadrianopolis antik kentine üç kilometre uzaklıktadır; orman, tarım ve manyezit ilçenin geçim kalemleridir, doğuda Çankırı'nın Çerkeş, güneyde Bolu'nun Gerede ilçesiyle komşudur.

Eflani, Kastamonu'nun Araç ve Bartın'ın Ulus ilçeleriyle sınırdaş bir yayla ilçesidir; mermer ocakları ve pazartesi günleri kurulan pazar yerel ekonomiyi taşır, yıllık Ulu Yayla şenlikleri ise ilçeye kalabalık getirir. Ovacık, Ilgaz ve Köroğlu dağlarının uzantısında, tek merkez mahalle ve kırk iki köyden oluşan bir dağ ilçesidir; nüfusun önemli kısmı Kardemir ve diğer sanayi şirketlerinden emeklidir. Bu dört ilçede yabancı araç, köy yolunun başında fark edilir; bu yüzden fiziki bekleyiş yerine kısa pencereler ve belge çalışması tercih edilir. Tapu kayıtları avukat aracılığıyla alınır, arazinin kamusal yoldan görünen kullanımı zaman damgalı belgelenir; ev ve avlu içi gözlem yapılmaz.

Karabük'te sık görülen dosya türleri için ilk bakılan belgeler aşağıdadır.

Yargı çevresi: Karabük Adliyesi ve Ankara istinafı

Ağır ceza dahil önemli dosyalar, il merkezindeki Karabük Adliyesi'nde görülür. Eflani, Safranbolu Adliyesi'ne; Ovacık ise Karabük Adliyesi'ne bağlıdır; Safranbolu, Eskipazar ve Yenice'de ayrı adliyeler çalışır. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece kararlarının istinaf yolundaki üst merciidir.

Aile mahkemesi boşanma ve velayet davalarına, asliye ticaret mahkemesi ticari uyuşmazlıklara bakar; ihtisas mahkemesi kurulmamış yerde görevi asliye hukuk mahkemesi üstlenir. Hangi mahkemenin yetkili olduğuna, açılacak davanın türüne bakarak avukatınız karar verir. İşçi-işveren uyuşmazlıklarında iş mahkemesi devreye girer; haklı fesih için hak düşürücü süre öğrenmeden itibaren 6 iş günüdür (4857 sayılı Kanun m.26), bu yüzden delil planı avukatla en baştan netleştirilmelidir.

Komşu iller ve ilk adım

Karabük'ün günlük hayatı il sınırında durmaz. Ulus ve Eflani hattı Bartın'a, Yenice ve Filyos vadisi Zonguldak'a, Eflani ve Ovacık üzerinden Araç yolu Kastamonu'ya, Eskipazar ve Ovacık da Çankırı'ya uzanır. Bir kişinin haftası iki il arasında bölünüyorsa gözlem il sınırına göre değil, gerçek güzergâha göre planlanır.

Dosya açmadan önce atılacak adımlar şöyledir:

1. Kişinin vardiya düzenini, yaşadığı ilçeyi ve düzenli gittiği yerleri yazın.
2. Elinizde yazışma, dekont, irsaliye ya da fotoğraf varsa dokunmadan saklayın.
3. Önce avukatınızla amacınızı netleştirin; görevli mahkeme ve yetki bu amaca göre ortaya çıkar.
4. Karşı tarafın telefonuna girmeye, hesabını açmaya ya da gizlice kayıt almaya kalkışmayın; böyle bir kanıt mahkemede işe yaramaz.
5. Ücretsiz bir ön görüşme için iletişim sayfasına başvurabilirsiniz; ardından yazılı bir kapsam çizilir.