Sivas Özel Dedektif: Geniş Coğrafyada Hukuka Uygun Delil

Sivas'ta bir dosya planlanırken ilk soru "nerede" değil, "ne kadar uzakta" olur. Yüzölçümü 28 bin kilometrekareyi aşan Sivas, Konya'dan sonra Türkiye'nin en büyük ikinci ilidir; yaklaşık 631 bin nüfusun beşte üçünden fazlası Sivas Merkez'de yaşar, geri kalanı on altı ilçeye ve kilometrekareye beş ile yirmi yedi kişi arasında kalan yoğunluklara dağılır. Bu yüzden Sivas özel dedektif çalışması, kent içindeki bir gözlemden çok mesafenin, mevsimin ve yargı çevresinin birlikte planlanmasıdır. İstanbul'dan yönetilen ekip, Sivas'ta da dosyanın ihtiyacına göre yola çıkar; Merkez dışındaki işlerde yol süresi ve yerel koordinasyon planın ilk günü hesaba katılır. Hiçbir Sivas dosyası hukuka uygunluk değerlendirmesi yapılmadan başlamaz; toplanan bulgular tarih ve saat kayıtlarıyla bir Delil Dosyası'nda birleştirilir ve avukatınıza bu biçimde teslim edilir.

Sivas özel dedektif çalışmasında mesafe: planın ilk kalemi

Sivas'ta mesafe sorusu, Merkez'e yakın ilçelerle uzak ilçeler arasındaki farkta düğümlenir. Hafik ve Yıldızeli gün içinde Merkez dosyasıyla birleştirilebilir; kuzeyde Suşehri ve Koyulhisar, doğuda Divriği ve İmranlı, güneyde Gürün ise başlı başına bir yolculuktur. Tablo, on altı ilçeyi Merkez'e olan uzaklığı ve bağlı oldukları adliyeyle sıralar; mesafe uzadıkça saha planının neden ağırlaştığı satırlarda görülür.

Bu tablodan çıkan pratik sonuç şudur: yüz kilometreyi aşan ilçelerde yolculuk, işin büyük kısmını alır. Bu yüzden Divriği, Zara ya da Gürün gibi uzak ilçelerde işe evrak ve açık kaynak taramasıyla başlanır; yola çıkış ancak gerektiğinde, komşu ilçeleri tek rotada toplayarak planlanır.

Demiryolu kavşağı ve OSB: Merkez'in vardiya düzeni

Sivas, demiryolunun kavşağıdır. Ankara–Sivas hızlı tren hattı 26 Nisan 2023'te hizmete girmiştir ve Ankara'ya yolculuğu yaklaşık iki saate indirmiştir; Samsun, Erzurum ve Malatya yönlerine giden hatlar da Sivas'ta birleşir. Bu, kentin ekonomisine iki katkı yapar: demiryolu işletmesi ve ona bağlı tesisler vardiyalı bir iş gücü doğurur, Sivas Organize Sanayi Bölgesi ise sanayi çalışanlarının başlıca toplandığı alandır. Vardiya ve servis düzeni, mesai içi ile mesai dışını net ayırmayı sağlar: servis saatleri belli, giriş ve çıkışlar kayıtlıdır.

Bu düzende üç dosya türü öne çıkar. Birincisi raporlu görünen bir çalışanın başka bir işte çalıştığı iddiasıdır; 4857 sayılı İş Kanunu m.26'daki altı iş günlük hak düşürücü süre baştan hesaba katılır ve gözlem yalnızca kamuya açık alanda, sınırlı sürede ve işverenin meşru menfaatiyle orantılı yapılır. Personel takibi bu çerçevenin dışına çıktığında hem hukuka aykırı hem delil değersiz olur; ayrıntı için personel takibi yasal mı yazısına bakılabilir. İkincisi depo ve sevkiyatta irsaliye ile fiilî yük arasındaki farktır; kurumsal soruşturma önce şirketin kendi kayıtlarını inceler, ardından kamuya açık yoldaki araç hareketiyle eşleştirir. Üçüncüsü taşeron ve alt işveren ilişkilerindeki ödeme ve devamsızlık uyuşmazlıklarıdır.

Maden, enerji ve kaplıca ilçeleri: Kangal ve Divriği

Sivas'ın ağır sanayisi Merkez'in dışında, madenin ve enerjinin bulunduğu ilçelerde yoğunlaşır. Divriği, Türkiye'nin önemli demir cevheri yataklarından birine ev sahipliği yapar; Kangal'ın linyiti ise Kangal Termik Santrali'ni besler. Krom yatakları Kangal, Zara, Hafik, Divriği ve Ulaş çevresinde bulunur. Bu tesislerde vardiya, taşeron ve ekipman kayıtları sıkı tutulur; dosyalar çoğunlukla personel devamsızlığı, taşeron ödeme uyuşmazlığı ve ekipman ya da yedek parça kaybı üzerinde doğar. Çalışma önce şirketin kendi kayıtlarında yürür; maden sahası ve tesis içi gözlem kapsam dışıdır, kamuya açık yoldaki sevkiyat hareketi ve teslim noktaları belgelenir.

Kangal'ın ikinci yüzü turizmdir: Balıklı Kaplıca ziyaretçisi ilçeye mevsimlik bir hareket getirir. Kangal adıyla anılan çoban köpeğinin alım satımında, ödeme alıp hayvanı teslim etmeme iddiaları da bir dolandırıcılık türü olarak ortaya çıkabilir; bu tür dosyalarda ödeme dekontu, ilan ve yazışmalar bütünlükleri korunarak kronolojiye dizilir.

Kampüs, medreseler ve kongre binası: Merkez'in dokusu

Sivas Merkez'in belirleyici özelliği, tarihî çekirdek ile kampüslerin bir arada olmasıdır. Çifte Minareli Medrese, Gök Medrese, Buruciye ve Şifaiye medreseleri ile Kongre Binası kentin eski merkezini oluşturur; Şeyh Şamil, Yenişehir, Fatih, Alibaba, Diriliş ve Mehmet Akif Ersoy gibi mahalleler ise geniş apartman kuşağını temsil eder. Cumhuriyet Üniversitesi'nin yerleşkesi Yenişehir Mahallesi'ndeki Kayseri Caddesi üzerinde, kent merkezinden yaklaşık beş kilometre uzaklıktadır ve Türkiye'nin yüzölçümü en büyük kampüslerinden biri olarak anılır. Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi ise Gültepe Mahallesi'nde, kent merkezindedir.

Bu iki üniversite, eylülden haziran ayına kadar kiracı öğrenci nüfusu getirir; yaz aylarında ise kentin bir bölümü boşalır. Adres tespiti ve çocuk ve genç güvenliği dosyalarında zamanlama bu takvime göre belirlenir. Sivas Merkez'de akşam trafiği büyük şehirlerdeki kadar yoğun değildir; araçla peşinden gidilen birinin dikiz aynasında aynı plakayı fark etmesi bu yüzden kolaylaşır. Bu yüzden izleme araçla uzun süre değil, kısa pencerelerle, yaya ve sabit noktalardan yapılır.

Kış: takvimi kar yazar

Sivas'ın kışı uzun ve sert geçer. Kar ve buzlanma, yüksek ve kuzey ilçelerde bir günlük işi iki güne çıkarabilir; Zara, İmranlı ve Divriği hattı ile Suşehri ve Koyulhisar'ın kuzey ekseninde yol kapanmaları planı bozabilir. Soğuk günlerde caddelerde yaya azalır; bu, gözlemcinin kalabalığa karışmasını engeller, saatlerce park halinde bekleyen ya da motoru çalışan bir araç ise hemen göze batar. Kamusal alanda bulunan kişinin hareketi daha az olduğundan, belgeleme kısa ve net pencerelerle yapılır.

Dosya takvimi bu nedenle kışa göre kurulur: önce belge ve açık kaynak çalışması, ardından hava elverdiğinde kısa saha adımı. Zorunlu olmayan uzak yolculuk ertelenir. Süresi kısıtlı dosyalarda, örneğin 4857 sayılı Kanun m.26'daki altı iş günlük süre işliyorsa, işveren kayıtları ve kamusal yoldan alınacak kısa bir kayıt birlikte değerlendirilir; hava durumu elvermiyorsa süre baştan avukatla netleştirilir.

Göç veren ilçeler: kayıtlı adres ile fiilî yaşam arasındaki mesafe

Zara, Gürün, Şarkışla ve Divriği, Sivas'ın göç veren ilçeleri arasında anılır. Nüfus yoğunluğu Zara'da kilometrekareye sekiz, Gürün ve Divriği'nde altı, Şarkışla'da on sekiz kişi düzeyinde kalır; yerleşik nüfusun az olduğu yerde, ilişkili kişi sayısı çoğu zaman daha fazladır, çünkü hemşehrilerin bir bölümü başka illerde ve yurt dışında yaşar. Bu tablo üç dosya türünü doğurur: miras kalan tarla ve evin paylaşımı, kayıtlı adresi köyde olan ama fiilen başka yerde yaşayan kişinin adres tespiti ve uzun süredir haber alınamayan yakının aranması.

Adres tespiti bu dosyalarda önce belge ve açık kaynak düzeyinde yürür; ardından gerekirse kişinin kamusal alandaki bulunuşu kısa bir gözlemle teyit edilir. Kapalı alanlar gözlem dışıdır, resmî kayıtlar içeriden sorgulatılmaz. Tapu ve kadastro kayıtları ise avukat aracılığıyla temin edilir; mal varlığı araştırması bunları kamuya açık kayıtlarla tamamlar.

Sivas'ta dava nerede görülür: ilçe adliyeleri, Şebinkarahisar bağı ve Kayseri istinafı

Sivas Adliyesi yalnızca Merkez'e değil, Hafik, Doğanşar ve Ulaş'a da bakar; bu üç ilçenin dosyaları ayrı bir adliyeye gitmeden Merkez'de görülür. Kendi adliyesi olan ilçeler Divriği, Gemerek, Gürün, İmranlı, Kangal, Şarkışla, Yıldızeli ve Zara'dır; Altınyayla'nın dosyaları ise Şarkışla'ya gider. Suşehri ve Koyulhisar'ın da ilçe adliyeleri vardır, ancak bu iki ilçe ağır ceza işleri bakımından Giresun'un Şebinkarahisar adliyesine bağlıdır; Akıncılar ve Gölova da Suşehri adliyesine bağlanır. Zara'dan Divriği'ye Sivas'ın hangi adliyesinde karar çıkarsa çıksın, itiraz Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'ne yapılır; Nevşehir, Niğde ve Yozgat da aynı mahkemeye bağlıdır.

Ayrı aile mahkemesi kurulmamış ilçe adliyelerinde boşanma ve velayet davaları, asliye hukuk mahkemesinin aile mahkemesi sıfatıyla bakmasıyla yürür. Hangi adliyenin yetkili olacağı dava türüne ve tarafların yerleşim yerine bağlıdır; Sivas gibi dağınık bir ilde bu soruyu avukatınız dava açılmadan netleştirmelidir. Kanıt Dedektiflik'in payı, dosya Sivas'ta da Şebinkarahisar'da da görülse Anayasa m.38/6 ile HMK m.189/2'nin aradığı ölçüyü taşıyan, yöntemi baştan beyan edilmiş bulguyu ortaya koymaktır.

Komşu illere uzanan hatlar

Sivas'ta iş, aile ve ticaret hatları il sınırında durmaz. Şarkışla ve Gemerek yönünde Kayseri ile, Gürün ve Kangal hattında Malatya ile, İmranlı, Zara ve Divriği üzerinden Erzincan ile bağlantı kurulur; kuzeyde Suşehri ve Koyulhisar Giresun ve Ordu'ya bakar. Haftanın yarısını Kayseri'de ya da Malatya'da geçiren bir eşin veya çalışanın dosyasında plan, il sınırına göre değil o kişinin fiilen kullandığı güzergâha göre yapılır.