Yozgat Özel Dedektif: Yayla, Ova ve Göç Hattında Delil

Yozgat'ta bir dosya planlanırken ilk soru "nerede" değil, "hangi ilçenin hangi adliyeye bağlı olduğu"dur. Yüzölçümü 13.690 kilometrekareye yayılan ve on dört ilçeden oluşan Yozgat'ın yaklaşık 413 bin nüfusunun dörtte biri Yozgat Merkez'de yaşar; geri kalanı ovalara, maden ilçelerine ve seyrek nüfuslu kırsal yerleşimlere dağılır. Bu yüzden Yozgat özel dedektif çalışması, tek bir kentin gözleminden çok mesafe, mevsim ve adliye haritasının birlikte okunmasıdır. Yozgat'taki çalışma İstanbul'dan yönetilir; ilin uzak köşelerine gidilecekse yol ve konaklama ihtiyacı daha ilk görüşmede yazıya geçirilir. Yozgat dosyalarında da talep önce hukuka uygunluk açısından elenir; sahadan çıkan her bulgu tarih ve saat damgasıyla Delil Dosyası'na girer ve avukatınıza verilir.

Yozgat özel dedektif çalışmasında ilçe haritası ve adliyeler

Yozgat'ın ilçeleri üç halkada toplanır: Merkez'e bir günlük gidiş gelişle erişilebilen Sorgun, Yerköy ve Şefaatli; ortadaki Sarıkaya, Çekerek ve Boğazlıyan; en uzaktaki Kadışehri, Çayıralan ve Akdağmadeni. Merkez dışındaki on üç ilçenin yol mesafesi ile bağlı olduğu adliye tabloda yan yana durur; sahaya çıkmadan önce bakılacak ilk sayfa budur.

Bu tablodan çıkan sonuç, yargı çevresinin her zaman mesafeyle örtüşmediğidir. Çandır'daki bir dosya Çayıralan'a, onun ağır ceza işleri ise Boğazlıyan'a gider; Saraykent'in dosyası Akdağmadeni'nde görülür. Belge ve tebligat işleri planlanırken önce dosyanın hangi adliyeye gideceği netleştirilir; uzak ilçelerde önce belge ve açık kaynak çalışması yapılır, yerinde adım yalnızca gerekirse ve yakın ilçeleri birleştirecek biçimde planlanır.

Hızlı tren hattı: Yozgat'ı Ankara'ya bağlayan ince çizgi

Ankara–Sivas hızlı tren hattı Elmadağ, Kırıkkale, Yerköy, Yozgat, Sorgun, Akdağmadeni, Yıldızeli ve Sivas'ta duraklar içerir. Yerköy ve Yozgat garları ilçe merkezlerinin dışında, köylerin sınırlarında yer alır; bu, bir kişinin gar çıkışına ve yol bağlantısına ayrıca dikkat etmeyi gerektirir. Hat, Ankara ile Yozgat arasında günü birlik gidiş gelişi kolaylaştırır ve hafta içi Ankara'da çalışıp hafta sonu ilde bulunan bir kişinin hareketini ilgilendirir.

Eş takibi bu hat üzerinde yalnızca kamusal alandan, gar çıkışı, otopark ve yol güzergâhı gibi noktalardan, zaman damgalı kayıtla yürür. Tren bileti ve gar kamera kayıtları kamu kurumlarının elindedir; bir dedektif bunlara doğrudan ulaşamaz, avukat mahkemeden delil tespiti ya da bilgi isteyebilir. Araca takip cihazı takılması, kişinin telefonuna girilmesi ve gar içinde kayıt alınması ise hukuka aykırıdır. Kişinin haftanın bir bölümü Ankara'da geçiyorsa o kısım Ankara tarafındaki gözlemle aynı zaman çizelgesinde birleştirilir.

Tarım, şeker ve maden: ova ekonomisinin dosyaları

Yozgat'ın ekonomisi tarıma ve hayvancılığa dayanır; Sorgun'daki tahıl ovası ve Boğazlıyan'daki pancar ovası bu zincirin merkezidir. Sorgun'da şeker fabrikası 1998'de faaliyete geçmiştir; Boğazlıyan'daki şeker fabrikası da ilin pancar üretimini işler. Sorgun'un linyit ocakları ve tuğla ile yem fabrikaları, Akdağmadeni'nin kurşun-çinko madeni ve Yerköy'deki kaya tuzu yatakları ilin sanayi ve maden tarafını oluşturur.

Bu yapı, hasat ve sezon takvimine bağlı ödemeler ile ticari uyuşmazlıkları getirir. Hasat sonrası ödenmeyen ürün bedeli, hayvan alım satımı, yem ve gübre bayiliği gibi dosyalarda bayi ve tedarikçi araştırması karşı tarafın ticari geçmişini, sicil ve ilan kayıtlarını ve kamuya açık faaliyetini inceler. Maden ve fabrika dosyalarında ise vardiya, ekipman ve sevkiyat kayıtları işverenin yetkisi çerçevesinde incelenir; tesis içine kamera yerleştirilmez, çalışanın kişisel hesaplarına erişilmez.

Sorgun, Yerköy ve Boğazlıyan: üç ilçe, üç tempo

Sorgun, Yozgat'ın ikinci büyük ilçesidir ve tahıl ambarı olarak anılır; linyit ocakları kömür nakliyeciliğini canlı tutar, tuğla ve yem fabrikaları sanayi hattını tamamlar. Aydınlıkevler, Yenidoğan, Ahmetefendi ve Bedirbaba mahalleleri kalabalık yerleşim kuşağını oluşturur. Kaplıcalar ve Alişar Höyük gibi tarihî alanlar ilçeyi ziyaretçiye açar, ama dosyaların asıl zemini ticaret ve vardiyadır.

Yerköy, Ankara yönündeki kapıdır. Kaya tuzu yatakları, hızlı tren garı ve Ankara'ya uzanan karayolu ilçeyi hareketli tutar; Ayanoğlu, Haşim Kılıç ve 100. Yıl mahalleleri ilçe merkezinin başlıca yerleşimidir. Boğazlıyan ise Bozok Yaylası üzerinde, uzun ve soğuk kışların, sıcak ve kurak yazların ilçesidir; Uzunlu Barajı yaklaşık seksen bin dekar arazinin sulanmasını sağlar ve Cavlak Kaplıcası ilçenin termal tarafını temsil eder. Kayseri'ye yakın konumu nedeniyle ilçenin ticaretinin bir bölümü o yöne bakar.

Merkez: bin üç yüz metrenin kenti

Yozgat Merkez, yaklaşık 1.300 metre yükseklikte kurulu bir kenttir ve kışı uzun sürer. Çapanoğlu Camii ve çevresindeki çarşı ilçenin tarihî çekirdeğini oluşturur; Çapanoğlu, Şeyhosman, Bilal Şahin, Aşağınohutlu ve Erdoğan Akdağ mahalleleri kentin kalabalık yerleşim kuşağıdır. Çamlık Milli Parkı kentin hemen yanında bir doğa ve gezi alanıdır; Yozgat Bozok Üniversitesi'nin Erdoğan Akdağ Yerleşkesi ise eylülden haziran ayına kadar kiracı öğrenci nüfusunu kente getirir.

Eylülde derslerin başlamasıyla birlikte, kiracı öğrencilerin yaşadığı mahallelerde çocuk ve genç güvenliği başvuruları artar. Gencin cihazına ve mesajlarına bakılmaz; iş, ailenin bildirdiği adres ile Erdoğan Akdağ Yerleşkesi çevresinde herkesin görebileceği yollarla sınırlı kalır. Kışın yaya sayısı azaldığı için dışarıda uzun süre bekleyen araç dikkat çeker; bu nedenle bekleyiş yerine kısa pencereler ve belge çalışması tercih edilir.

Köyde kalan tapu, şehirde yaşayan sahibi: Yozgat'ın göç gerçeği

Yozgatlıların hatırı sayılır bir kısmı İstanbul'da, Ankara'da ya da yurt dışında yaşar; baba ocağındaki ev ve tarla ise çoğunlukla birden çok mirasçı adına kalır. Bu tablo üç dosya türünü doğurur: miras kalan taşınmazın kullanımı, kayıtlı adresi köyde olan ama fiilen başka şehirde yaşayan kişinin adresi ve uzun süredir haber alınamayan bir yakının izi. Adres tespiti bu dosyalarda önce belge ve açık kaynak düzeyinde yürür; tapu ve kadastro kayıtları avukat aracılığıyla alınır, mal varlığı araştırması bunları kamuya açık kayıtlarla tamamlar. Haber alınamayan yakın dosyalarında ilk günlerin önemi için kayıp kişi araştırmasında ilk 48 saat yazısına bakılabilir.

Birkaç yüz kişilik bir köyde plakası tanınmayan araç ilk gün konuşulur; bu yüzden orada bekleyiş yerine dakikalarla ölçülen noktasal pencereler seçilir. Ev ve arazi içi gözlem yapılmaz, komşular yanıltılmaz.

Aşağıdaki tablo, Yozgat dosyalarının hangi ilçe hattında yoğunlaştığını ve ilk açılan evrakı gösterir.

Dosya hangi adliyeye gider: Yozgat'tan Kayseri'ye uzanan yargı hattı

İlin ana adliyesi Yozgat Adliyesi'dir; Merkez, Akdağmadeni, Çekerek, Sorgun, Şefaatli ve Yerköy'ün ağır ceza işleri burada görülür. Güneyde ağır ceza yükünü Boğazlıyan taşır: Çayıralan ve Sarıkaya'nın ağır ceza dosyaları Yozgat'a değil oraya gider. Akdağmadeni, Boğazlıyan, Çayıralan, Çekerek, Sarıkaya, Sorgun, Şefaatli ve Yerköy'ün kendi adliyeleri vardır; Aydıncık ve Kadışehri Çekerek'e, Saraykent Akdağmadeni'ne, Yenifakılı Boğazlıyan'a, Çandır Çayıralan'a bağlanır. Yerel mahkemenin kararına itiraz edildiğinde dosya Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'ne çıkar; bu mahkemenin çevresi Yozgat'ın yanında Kayseri, Nevşehir, Niğde ve Sivas'ı da kapsar.

Ayrı aile mahkemesi kurulmamış ilçe adliyelerinde boşanma ve velayet uyuşmazlığı, asliye hukuk mahkemesince aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Davayı hangi ilçedeki mahkemeye açacağınız uyuşmazlığın türüne ve eşlerin oturduğu yere bağlıdır; bu seçimi avukatınız yapar. Dava Yozgat'ta da görülse Boğazlıyan'da da görülse işimiz aynıdır: Anayasa m.38/6 ve HMK m.189/2 ölçüsünü karşılayabilecek, nasıl elde edildiği açıkça yazılmış bulgular hazırlamak.

Komşu illere uzanan hatlar

Yozgat'ın iş ve akraba trafiği il sınırında durmaz. Boğazlıyan ve Çayıralan hattında Kayseri ile, Akdağmadeni üzerinden Sivas'a yol uzanır; Çekerek ve Aydıncık kuzeyde Çorum ve Amasya'ya, Yerköy ve Şefaatli batıda Kırıkkale, Kırşehir ve Ankara'ya bakar. Haftası Yozgat ile Kayseri, Sivas ya da Ankara arasında bölünen birinin dosyasında plan, idari haritaya değil o kişinin fiilen kat ettiği yola göre çizilir.