Kocaeli Özel Dedektif: Vardiya ve OSB Dosyalarında Delil

Kocaeli'nde sabahın beşinde Gebze'den, Çayırova'dan, İzmit'ten ve Körfez'den servis otobüsleri kalkar; akşam aynı güzergâhlar tersine işler. Bu ritim, Kocaeli özel dedektif taleplerinin büyük kısmının neden işyeri kaynaklı olduğunu açıklar: ilin hayatı vardiya saatlerine göre akar ve bir dosyanın cevabı çoğu zaman bu saatlerin arasındaki boşlukta durur. Kanıt Dedektiflik, İstanbul merkezli bir büro olarak Kocaeli'nde hukuka uygun gözlem ve açık kaynak araştırması yürütür. İstanbul ile ilin Gebze kapısı arasındaki kısa mesafe sahaya ulaşımı kolaylaştırır; İzmit ve Körfez hattındaki dosyalarda ise gerektiğinde yerel koordinasyon kurulur.

Gebze, Darıca, Çayırova ve Dilovası: İstanbul'un doğu kapısı

Kocaeli'nin batı ucu, saha açısından İstanbul'un uzantısı gibi çalışır. Gebze ilin en kalabalık ilçesidir; Gebze OSB, Plastikçiler OSB ve Güzeller OSB, TÜBİTAK yerleşkesi ve Gebze Teknik Üniversitesi aynı ilçenin sınırları içindedir. Marmaray'ın Gebze durağı ile TEM Otoyolu işe gidiş-gelişi iki yönlü kılar: Gebze'de çalışan biri Pendik'te, Tuzla'da ya da Kadıköy'de oturuyor olabilir. Darıca ile Çayırova yaklaşık 23'er kilometrekarelik alana yüksek nüfus sığdıran, apartman ağırlıklı yerleşimlerdir; park yeri darlığı bir aracın uzun süre beklemesini neredeyse imkânsız kılar. Dilovası ise küçük yüzölçümüne karşın kimya, metal ve liman faaliyetleriyle ilin en yoğun sanayi ilçelerinden biridir.

Bu bölgenin belirleyici özelliği, iki ilin kesişmesidir. İşyeri Kocaeli'nde, ev İstanbul'da olduğunda gözlem il sınırına göre değil, kişinin gerçek güzergâhına göre kurulur; sabah Marmaray'a binen biriyle akşam TEM'de servis aracında olan biri aynı dosyanın iki ayrı sahasıdır. Dosyanın hukuki tarafı ise genellikle Gebze Adliyesi'nde, yani Kocaeli Adliyesi'nden ayrı işleyen bir adliyede görülür; bunu yargı bölümünde ayrıca ele alıyoruz.

Vardiya düzeni: mavi yaka dosyalarının asıl konusu

Kocaeli'deki fabrikaların çoğu üç vardiyayla çalışır ve vardiya sistemi, mesai içi ile mesai dışını birbirinden ayırmayı zorlaştırır. Bu yüzden ildeki personel dosyaları belge ağırlıklıdır: kimin hangi gün hangi vardiyada olması gerektiği, kart okutma kayıtlarıyla uyuşup uyuşmadığı, rapor süresince ne yaptığı sorulur. Aşağıdaki tablo, ildeki dosya türlerini ve her birinde sahanın nasıl kurulduğunu özetler.

Bu dosyalarda en sık yapılan hata, kanıttan önce kişiyi hedef almaktır. Personel takibi talepleri bu nedenle ön testte işverenin meşru menfaati, işçiye yapılmış aydınlatma ve gözlemin orantılılığı bakımından sınanır. İşçinin kişisel verilerinin korunması 6698 sayılı KVKK ve TBK m.419 kapsamındadır; hukuk birimi bu çerçeveyi kapsam yazısına baştan koymalıdır.

Bir vardiya dosyası açmadan önce işverenin elinde şu belgelerin hazır olması süreci hızlandırır ve hatalı bir fesih riskini azaltır:

• Çalışanın vardiya çizelgesi ile kart okutma ve kapı kayıtlarının tarihli dökümü
• İstirahat raporlarının tarihleri ve veriliş yeri
• Çalışana imzalatılmış iş sözleşmesi, gizlilik taahhüdü ve cihaz kullanım politikası
• Şirketin aydınlatma metni ve varsa kamera ile araç takip bildirimleri
• Şüphenin ilk öğrenildiği tarih ve kimin öğrendiği

Körfez kıyısı: rafineri, liman ve sevkiyat

İzmit Körfezi'nin iki yakası, ilin ağır sanayisini taşır. Körfez rafineri, petrokimya ve Yarımca limanlarıyla, Derince liman ve demiryolu bağlantısıyla, Dilovası ise Diliskelesi kıyısındaki depolama ve liman alanlarıyla öne çıkar. Bu hatta dosyalar genellikle sevkiyat kaynaklıdır: tır ve tanker trafiğinde eksilen yük, kantar kaydıyla uyuşmayan miktar, sahte hasar ya da iş kazası bildirimi.

Burada saha çalışması başka bir disiplin gerektirir. Rafineri ve liman gibi kritik tesislerin çevresinde güvenlik görevlileri kamera ya da uzun süre bekleyen aracı hızla fark eder; bu yüzden ekip dosya için zorunlu en kısa gözlemle yetinir ve tesis içine hiçbir koşulda girmez. Delilin ağırlığı çoğu zaman belgededir: sevk irsaliyesi, kantar fişi, depo girişi ve şirketin kendi araç takip sistemindeki kayıt bunun örnekleridir. Şirket aracındaki takip sisteminin çalışana önceden bildirilmiş olması gerekir; bildirilmemiş bir kayıt avukatın elinde zayıf kalır. Sigorta suistimali şüphesinde ise hasar ve sevkiyat belgeleri, kaza yeri ve zamanıyla birlikte kamuya açık kaynaklardan karşılaştırılır.

İzmit ve Gölcük: kent merkezi, üniversite ve donanma

İzmit ilin idari merkezidir ve saha tarafında Saat Kulesi çevresinden Seka Park'a, Akçaray tramvay hattı boyunca Umuttepe'deki Kocaeli Üniversitesi yerleşkesine uzanan, yaya ve toplu taşıma ağırlıklı bir dokuya sahiptir. Aile dosyaları ve üniversite çevresindeki genç güvenliği talepleri burada öne çıkar. Gölcük ise Donanma Komutanlığı ve tersane çevresiyle ayrı bir tablo sunar. Askeri yasak bölgelerde ve güvenlik bölgelerinde görüntü almak, Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu gereği yasaktır; Gölcük'te donanma ve tersane çevresinde ekip hiçbir kayıt almaz, çalışmayı sivil ve kamuya açık alanlarda sürdürür.

Subay ve astsubay aileleri ile vardiyalı sanayi çalışanları aynı ilçede yaşar; görev yeri değişimi, uzun süreli ayrılıklar ve vardiya düzeni evlilik içi şüphelerin zeminini oluşturabilir. Bu dosyalarda yapılan iş kişinin özel alanına sızmak değildir; kamuya açık yerde gözlenen olay tarih ve saat damgasıyla belgelenir.

Göç alan kent: adres tespiti ve kiracı hareketi

Kocaeli, sanayinin çektiği iş gücüyle yıllardır her yöreden göç alan bir ildir. Bu karışık nüfus yapısı, Anadolu'nun farklı yerlerinden gelen ailelerin yan yana yaşadığı, kiracı değişiminin hızlı olduğu mahalleler yaratır. Sonuç olarak adres tespiti taleplerinin sayısı, ilin büyüklüğüyle orantısız biçimde yüksektir: tebligat çıkmayan borçlu, kira sözleşmesi bitince taşınan karşı taraf, uzun süredir görüşülmeyen bir yakın.

Bu işte yöntem sınırlıdır ve açıktır. Ekip kamuya açık kayıtları, ticaret sicilini, ilan ve duyuruları tarar; gerekirse yalnızca kamuya açık sokakta yerinde doğrulama yapar. Nüfus müdürlüğü, operatör ya da banka kayıtlarını içeriden sorgulatmak kesinlikle yapılmaz. Avukatın talebiyle mahkeme üzerinden adres araştırması yapılabildiği durumlarda, saha bulgusu bu resmî yolu tamamlar, yerine geçmez.

Kartepe, Başiskele ve Kandıra: dağ, göl ve Karadeniz

İlin doğusunda saha koşulları bir anda değişir. Kartepe kış sezonunda hafta sonları kayak ve Maşukiye çevresine gelen ziyaretçiyle dolar; Başiskele hızlı yapılaşan site tipi yerleşimlerle İzmit'in güney kıyısını doldurur. Kandıra ise Karadeniz kıyısı, ormanı ve köy yerleşimleriyle ilin en seyrek bölgesidir; Kerpe, Cebeci ve Kefken yazın İstanbul'dan gelen günübirlikçilerle canlanır, kışın sessizleşir.

Kırsal Kocaeli'nde yabancı bir aracın uzun süre beklemesi birkaç saat içinde konuşulmaya başlar. Bu nedenle önce açık kaynak araştırması yapılır, yerinde gözlem yalnızca dosyanın gerçekten gerektirdiği ölçüde ve kısa tutulur. Kış aylarında Kartepe yolunda kar ve zincir uygulaması, yazın ise Kandıra sahil yollarındaki hafta sonu yoğunluğu planlamayı doğrudan etkiler.

Yargı çevresi: Kocaeli, Gebze ve ilçe adliyeleri

Kocaeli'nde iki ana adliye vardır. İzmit, Derince, Kartepe ve Başiskele dosyaları Kocaeli Adliyesi'nde görülür; Gölcük, Karamürsel, Körfez ve Kandıra'nın kendi adliyeleri Kocaeli Adliyesi'ne bağlıdır. Gebze, Darıca, Çayırova ve Dilovası ise 2016'dan beri hizmet veren Gebze Adalet Sarayı'nın yargı çevresindedir. İlk derece kararlarına karşı istinaf incelemesini, Sakarya, Düzce, Bolu, Zonguldak ve Bartın'ı da kapsayan Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi yapar; yani Kocaeli dosyaları İstanbul'un değil, Sakarya'nın bölge adliyesine gider.

Aile mahkemesi ve asliye ticaret mahkemesi gibi ihtisas mahkemelerinin bulunup bulunmadığı ilçeye göre değişir; yetki ve strateji kararını avukatınızla birlikte vermenizi öneririz. Dosya hangi adliyede görülürse görülsün, Anayasa m.38/6 ve HMK m.189/2 ölçütünü karşılayan, yöntemi açıkça beyan edilmiş bir bulgu hazırlamak çalışmanın ölçüsüdür.

İstanbul, Sakarya ve Yalova ile bağlantı

Kocaeli'de iş ve akrabalık ilişkileri çoğu zaman idari çizginin ötesine sarkar. Gebze üzerinden İstanbul ile, Sakarya hattından Sakarya ile, Osmangazi Köprüsü üzerinden Yalova ile günlük bir işe gidiş-geliş trafiği kurulur. Haftası bu illere yayılan bir çalışanda gözlem, il sınırına değil kişinin fiilen izlediği güzergâha göre kurulur.

Çalışanın rapor kullanımına dair daha geniş bir çerçeveyi istirahat raporu suistimali rehberinde bulabilirsiniz.