Dijital İz ve Açık Kaynak (OSINT) Araştırması

Bir sahte hesabın arkasında kim olduğunu, silinmek üzere olan bir paylaşımın nasıl korunacağını ya da tanıştığınız birinin anlattıklarının doğru olup olmadığını merak ediyorsanız, ilk ihtiyacınız düzenli ve hukuka uygun bir kayıttır. OSINT araştırması tam olarak bunu yapar: kamuya açık dijital izleri toplar, birbiriyle karşılaştırır ve her bulguyu kaynağı, zamanı ve bütünlüğüyle birlikte belgeler. Kanıt Dedektiflik bu işi yalnızca herkesin erişebildiği kaynaklarla yürütür; hesaplara girmez, kimseyi kandırarak bilgi almaz.

Aşağıda hizmetin neyi kapsadığını, nerede durduğunu ve teslim edilen raporun savcılıkta ya da dava dosyasında nasıl işe yaradığını bulacaksınız. Hızlı sonuç vaadi yerine, hangi sorunun açık kaynakla cevaplanabileceğini, hangisinin ancak resmi makamlar aracılığıyla çözülebileceğini açıkça anlatıyoruz.

OSINT araştırması nedir, ne zaman gerçekten gerekir?

Açık kaynak istihbaratı (OSINT — open source intelligence), bir kişi, hesap, şirket ya da olay hakkında herkesin yasal olarak erişebildiği kaynaklardan bilgi toplama, doğrulama ve analiz etme yöntemidir. Dijital iz araştırması ise bu yöntemin internetteki izlere odaklanan uygulamasıdır: sosyal medya paylaşımları, forum kayıtları, web sitesi arşivleri, resmi ilanlar ve görseller. Kavramın genel çerçevesini ve Türkiye'ye özgü kaynakları OSINT'in hukuka uygun kullanımını anlatan rehberde daha geniş biçimde ele aldık.

Bu hizmet, sorunuzun cevabının internette kamuya açık bir yerde iz bırakmış olma ihtimali yüksekse işe yarar. Bir hesabın ne zaman açıldığı, hangi fotoğrafların başka yerden alındığı, aynı kullanıcı adının başka platformlarda nasıl kullanıldığı ya da bir şirketin sicil geçmişi bu türden sorulardır. Buna karşılık bir kişinin özel mesajları, banka hareketleri, telefon kayıtları ya da kilitli hesabındaki paylaşımlar açık kaynak değildir; bunlara yalnızca mahkeme veya savcılık kanalıyla ulaşılabilir.

Bazı durumlarda araştırmadan önce yapılması gereken başka bir şey vardır. Cinsel içerikli görüntülerle şantaj ya da açık bir tehdit söz konusuysa ilk adım delil koruma ve savcılık başvurusudur; şantaj ve tehdit mesajlarında delil koruma adımları bu sıralamayı ayrıntılı anlatır. Tehdit ve şantaj TCK m.106 ve m.107 kapsamında suçtur; açık kaynak araştırması bu süreci tamamlar, yerine geçmez.

Açık kaynakta "bulgu" ne demektir?

Açık kaynak araştırmasında bulgu, kaynağı gösterilebilen, kayıt anı belli olan ve sonradan değiştirilmediği kanıtlanabilen bilgidir. Bir ekran görüntüsü tek başına bu üç şartı karşılamaz: hangi adresten alındığı, ne zaman alındığı ve üzerinde oynanıp oynanmadığı sorusu açık kalır. HMK m.199 elektronik ortamdaki verileri belge sayar; ancak belgenin ikna gücü, bu sorulara verilebilen cevaplarla doğru orantılıdır.

Bu nedenle raporlarımızda her bulguya bir güven derecesi veririz. "Doğrulanmış" bulgu, birbirinden bağımsız en az iki kaynakla teyit edilmiştir. "Güçlü gösterge" tek kaynaklı ama iç tutarlılığı yüksek bilgidir. "Zayıf gösterge" ise yalnızca bir ihtimale işaret eder ve tek başına hiçbir sonuca dayanak yapılmaz.

Hash değeri, bir dosyanın içeriğinden hesaplanan ve dosyada tek bir bit değişse bile tamamen farklı çıkan sayısal parmak izidir. Rapordaki her ekin hash değeri, o dosyanın teslimden sonra değiştirilmediğini herkesin kendi bilgisayarında doğrulayabilmesini sağlar. Hash ve metadata'nın yargılamadaki yerini dijital delilin mahkemede kabulü rehberi ayrıntılı biçimde anlatıyor.

Hangi kaynaklar ve teknikler kullanılır?

Kullandığımız her kaynak, herhangi bir kişinin yasal olarak erişebileceği bir kaynaktır; fark, bu kaynakların sistematik taranmasında, çapraz doğrulanmasında ve belgelenmesindedir. Aşağıdaki teknikler genel düzeyde anlatılmıştır. Amaç yöntemi şeffaf kılmak, bir uygulama kılavuzu sunmak değildir.

Türkiye'ye özgü resmi ve yarı resmi kaynaklar

Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi şirket kuruluşlarını, ortaklık ve sermaye değişikliklerini, müdür atamalarını ve tasfiye ilanlarını yayımlar. Resmî Gazete'nin ilan bölümü, resmi ilan portalında yayımlanan ihale ve icra ilanları ile bazı mahkeme ilanları da kamuya açıktır. Yerel ve ulusal haber arşivleri, ilan ve emlak siteleri, meslek kuruluşlarının herkese açık üye sorgulama sayfaları da araştırmanın doğal parçalarıdır.

Bu kaynaklar özellikle ortaklık, yatırım ya da evlilik öncesinde "anlatılanla kayıtlar örtüşüyor mu?" sorusuna cevap ararken değerlidir. Örneğin bir kişinin yönetici olduğunu söylediği şirketin sicil ilanlarında adının hiç geçmemesi, tek başına bir sonuç olmasa da açıklama gerektiren bir tutarsızlıktır.

Görsel ve dosya analizi

Ters görsel arama, bir fotoğrafın internette başka nerede ve ilk ne zaman yayımlandığını bulmaya yarar. Sahte profillerde kullanılan fotoğraflar çoğu zaman başka bir kişinin hesabından, bir stok görsel sitesinden ya da eski bir haberden alınmıştır. Bu tür bir eşleşme, hesabın gerçek bir kimliği temsil etmediğine dair güçlü bir göstergedir.

Metadata (üst veri) analizi, dosyanın içine gömülü çekim tarihi, cihaz modeli ve bazen konum bilgisini inceler. Büyük sosyal medya platformlarının çoğu, yüklenen görsellerden bu bilgilerin önemli kısmını temizler. Bu yüzden metadata analizi en çok size doğrudan, dosya olarak gönderilmiş orijinal fotoğraf ve belgelerde anlamlı sonuç verir.

Görsel konumlandırma da bu başlık altındadır: bir fotoğraftaki tabela, mimari, bitki örtüsü ya da gölge yönü, çekildiği yer ve yaklaşık zaman hakkında fikir verebilir. Bu teknik, örneğin "şehir dışındayım" diyen birinin paylaştığı fotoğrafın nerede çekildiğini sorgulamak için kullanılabilir. Sonuç her zaman olasılık diliyle raporlanır.

Hesaplar arası korelasyon

Kullanıcı adı korelasyonu, aynı veya benzer kullanıcı adının farklı platformlarda kullanılıp kullanılmadığını inceler. İnsanlar kullanıcı adlarını, profil görsellerini, biyografi cümlelerini ve yazım alışkanlıklarını platformdan platforma taşıma eğilimindedir. Ancak benzer bir kullanıcı adı aynı kişi anlamına gelmez. Bu nedenle korelasyon, en az iki farklı türde ortak öğe (örneğin aynı görsel ve aynı ayırt edici ifade) olmadan "güçlü gösterge" sayılmaz.

Arşiv ve zaman çizelgesi

Web arşiv hizmetleri bir sayfanın geçmişteki hâllerini saklayabilir; bir profilin ya da sitenin değişim tarihi, kronolojinin kurulmasında önemli bir kaynaktır. Biz de kayda aldığımız kamuya açık içeriği hem kendi sistemimizde hash ile hem de bağımsız bir arşivde saklayarak "o tarihte o adreste bu içerik vardı" iddiasını iki ayrı yerden destekleriz. Mahrem içerik, örneğin şantaja konu görüntüler, hiçbir zaman kamuya açık bir arşive gönderilmez; yalnızca şifreli ortamda ve erişimi kayıt altında tutularak saklanır.

Sahte veya anonim hesabın sahibi bulunabilir mi?

Kısa cevap: bazen güçlü göstergelere ulaşılabilir, ama kesin kimlik tespiti çoğu durumda yalnızca savcılık kanalıyla mümkündür. Açık kaynak araştırması bir hesabın arkasındaki kişiye işaret eden izleri bulabilir: aynı fotoğraf, aynı kullanıcı adı, aynı yazım hatası, aynı saatlerde paylaşım, bilinen bir kişiyle örtüşen ayrıntılar. Bunlar kimlik ispatı değil, soruşturma makamına yön gösteren göstergelerdir.

Hesabın açılışında ve kullanımında kaydedilen IP adresi, e-posta ve telefon bilgisi platformun elindedir; o IP adresinin hangi aboneye ait olduğu bilgisi ise internet servis sağlayıcıdadır. Özel kişilerin ve dedektiflerin bu kayıtlara erişme yolu yoktur. Bu bilgiler, suç duyurusu üzerine Cumhuriyet savcılığının platformdan ve servis sağlayıcıdan talep etmesiyle elde edilebilir. Yurt dışı merkezli platformlarda talep, platformun resmi makamlara ayırdığı başvuru kanalı ya da uluslararası adli yardım yoluyla yürür ve her zaman sonuç vermeyebilir.

IP adresi de tek başına bir kişiyi göstermez. Ortak kullanılan ağlar, mobil operatörlerin aynı adresi çok sayıda aboneye paylaştırması ve VPN hizmetleri nedeniyle IP ile kişi arasındaki bağ ayrıca ispat ister. Bu yüzden raporumuzun anonim hesap dosyalarındaki asıl işlevi savcılığın işini kolaylaştırmaktır: hesabın sabit kimlik numarası, hesap adresleri, tarih-saatli içerik listesi ve bağlantı haritası, soruşturmada hangi kayıtların istenmesi gerektiğini netleştirir.

Bu tür teklifler en çok, parasını kaybetmiş kişilere yöneltilir ve ikinci bir kayba dönüşebilir. Yatırım ya da alışveriş dolandırıcılığına uğradıysanız dolandırıcılık mağdurları için delil hazırlığı farklı bir yol izler: önce banka ve ödeme izleri, sonra savcılık başvurusu, en son açık kaynak desteği.

Kanıt Yöntemi dijital iz dosyasında nasıl uygulanır?

Her dosyada Kanıt Yöntemi'nin altı adımını izleriz; dijital iz araştırmasında bu adımların ağırlığı kayıt ve bütünlük tarafındadır. Çünkü internetteki bir içeriğin ömrü, sahada gözlemlenen bir olaydan çok daha kısa olabilir ve sonradan yeniden üretilemez.

1. Hukuka uygunluk ön testi. Talebin amacını, hedef kişiyle ilişkinizi ve sonuçları ne için kullanacağınızı sorarız. Koruma kararına rağmen bir kişinin yeni adresini bulmak, eski bir partnerin sosyal çevresini izlemek ya da birini internette teşhir etmek amacı taşıyan talepler bu aşamada reddedilir.
2. Yazılı kapsam ve sınır. Hangi hesapların, hangi zaman aralığının ve hangi soruların araştırılacağı yazılı hâle getirilir. Kullanılmayacak yöntemler de aynı belgede açıkça yer alır.
3. Açık kaynak araştırması. Önce silinme riski taşıyan içerik korunur, sonra analiz başlar. Tarama, korelasyon ve doğrulama bu aşamadadır; hedefle hiçbir etkileşim kurulmaz.
4. Zaman damgalı kayıt. Her içerik URL'si, kayıt tarih-saati (Türkiye saati ve UTC) ve kaydı alan kişinin bilgisiyle kaydedilir. Hikâye ve canlı yayın gibi geçici içerikler, adres çubuğu ve sistem saati görünür biçimde ekran videosuyla alınır.
5. Delil zinciri ve bütünlük kontrolü. Her dosya için SHA-256 hash değeri üretilir; dosyalar değiştirilemez bir arşive alınır, kim hangi dosyaya ne zaman erişti bilgisi zincir kaydına işlenir. Zincirin neden kopmaması gerektiğini delil zincirinin halkalarını anlatan rehber ayrıntılandırıyor.
6. Rapor teslimi ve avukat brifingi. Bulgular güven dereceleriyle teslim edilir; savcılık başvurusu, platform bildirimi ya da delil tespiti talebi gibi sonraki adımlar avukatınızla birlikte konuşulur.

Bu sıralamanın pratik bir sonucu vardır: araştırmanın ilk saatlerinde yeni bir şey "bulmaya" değil, var olanı kaybetmemeye odaklanırız. Hesap sahibi araştırıldığını fark etmese bile içeriği kendiliğinden silebilir; korunmamış bir paylaşımın sonradan yeniden kurulması çoğu zaman mümkün olmaz.

Hukuki çerçeve: kamuya açık olmak sınırsız kullanım izni vermez

Açık kaynaktan bilgi toplamak hukuka uygundur; ancak bir bilginin kamuya açık olması, onun her amaçla ve her ölçüde kullanılabileceği anlamına gelmez. Anayasa m.20 özel hayatın gizliliğini, m.22 haberleşme hürriyetini korur. KVKK ise kamuya açık kişisel verilerin işlenmesini de belirli ilkelere bağlar.

Sahte bir profille kilitli bir hesaba takipçi olmak ya da hedefle yazışmaya başlamak, kişinin makul mahremiyet beklentisi taşıdığı alana aldatma yoluyla girmektir. Bu yolla elde edilen içerik hukuka aykırı delil tartışmasını baştan başlatır ve karşı tarafa güçlü bir itiraz imkânı verir. Aynı değerlendirme, eşi "sınamak" için açılan sahte hesaplar için de geçerlidir; bu konunun hukuki ve etik boyutunu sosyal medyada aldatma tespitinin yasal yöntemleri ayrıca ele alıyor.

Pasif kalmanın bir nedeni daha var. Bir kişinin dijital hareketlerini sürekli izlemek ve bunu ona hissettirmek, koşullarına göre TCK m.123/A kapsamında ısrarlı takip oluşturabilir. Araştırmalarımızda takip isteği, mesaj, beğeni ya da etiketleme gibi hiçbir temas yoktur; sizden de araştırma süresince hedefle temas kurmamanızı isteriz.

Bir dosya nasıl ilerler?

Aşağıdaki kutu, hizmetin pratikte nasıl işlediğini göstermek için hazırlanmış kurgusal bir örnektir. Gerçek kişi, şirket ya da dosyaya dayanmaz.

Senaryodaki kritik nokta, hiçbir aşamada hesaplarla temas kurulmamasıdır. Müvekkilin hesaplara "kim olduğunu biliyorum" diye yazması, içeriklerin silinmesine ve göstergelerin kaybolmasına yol açabilirdi. Raporun "güçlü gösterge" ile "kimlik tespiti" arasındaki farkı açıkça koruması da savcılık aşamasında güvenilirliğini artırır.

Kendi dijital izinizi denetlemek: ifşa riski analizi

OSINT araştırması yalnızca başkası hakkında yapılmaz; aynı yöntem tersine çevrildiğinde, sizin hakkınızda internette neyin görünür olduğunu da gösterir. Ayrılık sonrası güvenlik kaygısı yaşayanlar, ısrarlı takip mağdurları, kamuya görünür yöneticiler ve aileleri bu analizi en çok ihtiyaç duyan gruplardır.

Bu çalışmada ev adresinizi, çocuklarınızın okulunu ya da günlük rutininizi ele veren paylaşımları; unutulmuş eski hesapları; ilan sitelerinde kalmış telefon numaralarını ve fotoğraflardaki konum ipuçlarını tespit ederiz. Rapor size yalnızca neyin açıkta olduğunu değil, hangisinin gizlilik ayarıyla, hangisinin içerik sahibine ya da veri sorumlusuna başvurarak azaltılabileceğini de gösterir. KVKK m.11, ilgili kişiye kişisel verilerinin silinmesini veya yok edilmesini isteme hakkı tanır; bu başvuruları siz ya da avukatınız yaparsınız.

Bir uyarıyı da eklemek gerekir: devam eden bir uyuşmazlığınız varsa, delil niteliği taşıyabilecek kendi paylaşımlarınızı silmeden önce avukatınıza danışın. Kişisel gizlilik temizliği ile delil karartma arasındaki çizgi ince olabilir. Israrlı takip ya da şiddet riski söz konusuysa, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri için ayrıca başvuru yapılması gerekebilir; ifşa riski analizi bu başvurunun yerini tutmaz, onu destekler.

Başvurmadan önce neleri hazırlamalısınız?

İyi hazırlanmış bir başlangıç araştırmanın süresini kısaltır ve elinizdeki delilin değerini korur. Aşağıdaki listeyi doldurmak için teknik bilgi gerekmez.

• [ ] İlgili hesapların tam profil bağlantıları (yalnızca kullanıcı adı değil)
• [ ] Gördüğünüz içeriklerin tarih-saatiyle birlikte kısa bir listesi
• [ ] Elinizdeki ekran görüntülerinin düzenlenmemiş, kırpılmamış orijinal hâlleri
• [ ] Size gönderilen fotoğraf, ses ve belgelerin mümkünse sohbet uygulamasından dosya olarak dışa aktarılmış hâlleri
• [ ] Şüphelendiğiniz bir kişi veya kurum varsa, bu şüphenin dayandığı somut gerekçeler
• [ ] Daha önce yapılmış platform bildirimi, savcılık başvurusu ya da avukat yazışmalarının tarihleri
• [ ] Sonucu ne için kullanmak istediğiniz: suç duyurusu, dava, iş kararı ya da kişisel güvenlik

Hazırlık sırasında yapılan bazı hatalar, araştırma başlamadan delili zayıflatır. Aşağıdaki tablo en sık karşılaştığımız davranışları ve daha güvenli alternatiflerini gösteriyor.

Dijital İz Raporu neleri içerir, nasıl kullanılır?

Teslim ettiğimiz Delil Dosyası, bulguları tek tek gösteren, yöntemini açıklayan ve sınırlarını saklamayan bir rapordur. Rapor, avukatınızın ya da savcılığın sorularını önceden cevaplayacak biçimde kurgulanır: hangi bilgi nereden geldi, ne zaman kaydedildi, ne kadar güvenilir ve neyi kanıtlamaz.

Raporun ana bölümleri şunlardır: araştırma sorusunu ve kısa cevapları güven dereceleriyle veren bir yönetici özeti; tüm içeriklerin tarih-saat sırasıyla dizildiği kronoloji tablosu; tam sayfa kayıtları, videolar ve arşiv bağlantılarını içeren ek klasörü; her ekin hash değerini gösteren bütünlük listesi; hesaplar arası bağlantı haritası; kullanılan kaynak türlerini ve kullanılmayan yöntemleri açıklayan yöntem beyanı. Son bölüm "açık kalan sorular"dır: açık kaynakla cevaplanamayan ve ancak savcılık ya da mahkeme kanalıyla istenebilecek kayıtlar burada listelenir.

Bazı avukatlar kritik içerikler için ayrıca noter aracılığıyla internet sayfası tespiti yaptırmayı tercih eder; raporumuz bu tespitle çelişmez, onu kronoloji ve bağlantı analiziyle tamamlar. Dava stratejisi ve hangi yolun seçileceği her zaman avukatınızın kararıdır.

Hiçbir rapor, sorunuzun cevabının internette var olduğunu garanti etmez. Bazı dosyalarda en değerli sonuç, "açık kaynakta bu soruya cevap yok; şu kayıtlar savcılıktan istenmeli" tespitidir. Bu da sizi yanlış yöntemlere yönelmekten ve boşa harcanacak zamandan korur. Ücretsiz bir ön görüşmede durumunuzu anlatırsanız, açık kaynağın sizin dosyanızda neyi cevaplayabileceğini ve neyi cevaplayamayacağını baştan söyleriz.