Hatay Özel Dedektif: Yeniden Yapılanan Kentte Hukuka Uygun Delil

Hatay'da özel dedektif çalışması, 6 Şubat 2023 depremlerinin kentte bıraktığı gerçeği hesaba katmadan yapılamaz. Antakya'nın tarihî çekirdeği, İskenderun'un körfez kıyısı, Amik Ovası ve sınır ilçeleri farklı biçimlerde etkilendi; çok sayıda insan konteyner kentlere, geçici barınma alanlarına, komşu ilçelere ya da başka illere taşındı. Kanıt Dedektiflik Hatay'da dosyayı acı üzerinden değil hukuk üzerinden kurar: iş İstanbul'daki merkezden yürür; ekip Antakya'da da İskenderun'da da kamusal alan, açık kaynak ve zaman damgalı kayıtla çalışır, gereken yerde yerelde koordinasyon kurar.

Deprem sonrası Hatay: kayıtlı adres, yaşanan adres değil

Hatay'da bir dosyanın ilk sorusu çoğu zaman "bu kişi şimdi nerede?" sorusudur. Sözleşmedeki, tapudaki ve nüfus kaydındaki adres sık sık hasarlı ya da yıkılmış bir binayı gösterir; kişi ise konteyner kentte, akraba yanında, kalıcı konutlara geçiş sürecinde ya da başka bir ilde yaşıyor olabilir. Kiracı, borçlu, mirasçı, ortak ve aile üyesi dosyaları bu yüzden aynı noktadan başlar.

Adres tespiti çalışmasına başlamadan önce şu soruların yanıtı aranır:

• Kişi şu anda Hatay'da mı, başka bir ilde mi yaşıyor?
• Bilinen adres hasarlı, yıkılmış ya da boşaltılmış mı?
• Kişi geçici barınma alanında, kiralık konutta ya da akraba yanında mı?
• Elinizde son iletişim, sipariş, kira sözleşmesi, ödeme dekontu ya da fotoğraf var mı?
• Aile bireyleri ve iş ortakları hangi şehirlerde?

Konteyner kentte ve geçici barınma alanında sınırlar

Hatay'ın konteyner kentleri ve geçici barınma alanları, girişi denetlenen ve idarece yönetilen yerlerdir; burada kalan aile için orası artık evin kendisidir. Bu yüzden Hatay'da bir adres dosyası, kamusal alan ile yaşam alanı arasındaki çizgiyi her zamankinden daha dikkatli çizer.

Antakya, Defne ve Samandağ: çok katmanlı bir kent, yeniden yapılanan bir merkez

Antakya, Asi Nehri kıyısında Türkçenin yanında Arapçanın da gündelik dil olduğu, Sünni, Alevi ve Hristiyan toplulukların yan yana yaşadığı eski bir şehirdir. Tarihî çarşı çevresi, Habib-i Neccar ve Ulucami mahalleleri depremde ağır hasar gördü; kentin merkezinde yeniden yapılanma sürüyor. Bitişikteki Defne Harbiye'ye kadar uzanan konut ve bahçe dokusuyla Antakya'nın doğal uzantısıdır, Samandağ ise Asi Nehri'nin denize döküldüğü deltada, Çevlik'ten Vakıflı Köyü'ne uzanan ayrı bir yerleşimdir.

Bu üç ilçede saha çalışmasının belirleyicisi yeni düzendir. Şantiye ve iş makinesi trafiği güzergâhları sık değiştirir; enkaz kaldırma ve güvenlik şeritleri bulunan alanlara girilmez. Kamusal yollar, çarşı yeniden açıldıkça farklı saatlerde hareketlenir. Sözlü bilginin, belgenin ve adresin Arapça ya da Türkçe olabildiği bu kentte yerel dil ve gelenek bilen bir saha desteği de gerekir; kimseye baskı yapılmaz, hiçbir komşu sorgulanmaz.

Aile dosyaları: dağılan düzen, değişen yaşam yeri

Hatay'da aile dosyaları depremin getirdiği yeni yaşam düzenlerinin içinden çıkar. Bir eşin başka ilde çalışması, çocukların ayrı şehirlerdeki okullara yazılması ya da ailenin geçici barınma ile kalıcı konut arasında bölünmesi; velayet ve boşanma süreçlerinde kimin nerede, kiminle yaşadığı sorusunu belirleyici hâle getirir. Velayet delili çalışmasında çocuğun günlük düzeni kamusal alanda ve çocuğun mahremiyeti gözetilerek belgelenir; velayetin değiştirilmesi için aranan "durum değişikliği" TMK m.183 kapsamındadır ve değerlendirmesi avukatınıza aittir. Başka ilde ya da yurt dışında yaşayan bir adayla evlenmeden önce yapılan evlilik öncesi araştırma ise adayın beyanlarını açık kaynak ve kamusal hareketle sınar; kimsenin inancı, dili ya da kökeni ölçüt sayılmaz.

İskenderun Körfezi: liman, demir-çelik ve narenciye şeridi

Hatay'ın kuzeyi, Amanos Dağları ile İskenderun Körfezi arasındaki dar şeridi paylaşır ve bu şerit liman, sanayi ve narenciyeyle tanımlanır. İskenderun bölgenin lojistik merkezlerinden biridir; Belen Geçidi, Antakya yolunu ona bağlar. Mersin-Adana-İskenderun otoyolu ise kenti Çukurova'ya açar.

Liman ve sanayi çevresinde sıradan dosya, yük hasarı ve sigorta taleplerine dair şüphelerdir; bunlar ayrı bir sigorta suistimali incelemesi olarak yürür ve TCK m.158'deki nitelikli dolandırıcılık hâli avukatınızla değerlendirilir. Dörtyol, Payas ve Erzin'de dosyaların yarısı tarımla ilgilidir: ürün satışındaki ödeme anlaşmazlıkları ve mevsimlik işçi hareketleri.

Cilvegözü, Yayladağı ve Amik Ovası: sınır ticareti ve tarım

Hatay'ın doğusu ve güneyi Suriye ile komşudur. Reyhanlı Cilvegözü Sınır Kapısı'nı ve Amik Ovası'nın pamuk tarlalarını, Kırıkhan çırçır ve yağ fabrikalarını, Altınözü zeytin bahçelerini taşır. Yayladağı Türkiye'nin en güneydeki ilçesidir ve kendi sınır kapısına sahiptir. Sınırın iki yanındaki akrabalık ve ticaret bağları, ortaklık ve alacak dosyalarının da kapsamını genişletir.

Bu hatta üç tür talep öne çıkar:

• Sınır ticaretinde ortak, taşımacı ya da bayinin gerçek durumunun doğrulanması
• Amik Ovası'nda pamuk, hububat ve zeytin satışlarından doğan alacak uyuşmazlıkları
• Afet sonrası bağış, yardım ya da ucuz konut satışı adıyla yapılan dolandırıcılık

Son başlıkta dolandırıcılık araştırması ilan, hesap ve yazışma izlerinin zaman damgasıyla derlenmesini kapsar; kişinin hesabına girilmez, mesajları ele geçirilmez. Ortaklık ve bayilik tarafında bayi ve tedarikçi araştırması Türkiye'deki ticari faaliyete ve açık kaynağa dayanır. Cilvegözü ve Yayladağı gibi sınır kapılarının çevresinde, gümrük sahalarında ve askerî bölgelerde fotoğraf veya görüntü almak 2565 sayılı Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu uyarınca yasaktır; kapsam bu noktalarda baştan daraltılır.

Mesafe, geçit ve mevsim: Hatay'da saha takvimi

Hatay'da mesafe, dağ ve mevsim birlikte işler. Antakya'dan Reyhanlı'ya yaklaşık 37, İskenderun'a yaklaşık 43, Dörtyol'a yaklaşık 71, Hassa'ya yaklaşık 74 kilometre kuş uçuşu vardır; Amanos'u aşan yollar ise bu mesafeleri uzatır. Belen Geçidi, kış yağışlarında ve sis dönemlerinde araç izlemeyi yavaşlatır; kıyıda Dörtyol'un yağışlı kış mevsimi kamusal gözlemi kısıtlar.

Takvim ürünle de değişir. Sonbaharda Amik Ovası'nda pamuk ve Altınözü'nde zeytin hasadı başlar, tarla yolları ve işleme tesisleri hareketlenir. Sonbahar sonundan kışa uzanan narenciye hasadı Dörtyol ve Erzin'i meşgul eder. Yazın Arsuz ve Erzin'in nüfusu yazlık ve ılıca ziyaretçileriyle artar, Dörtyol'da bir bölüm aile yaylalara çıkar; bu da yıl boyu ikamet ile yazlık kullanım arasındaki farkı dosyaya taşır. Bu nedenle yazılı kapsamda her dosya için hangi aylarda hangi ilçede çalışılacağı ayrıca belirtilir.

Dosyanız hangi adliyede?

Hatay'daki ilk derece kararlarının istinaf yolu Adana Bölge Adliye Mahkemesi'ne çıkar; bu mahkemenin yargı çevresinde Adana, Mersin ve Osmaniye de bulunur. Depremden sonra bazı adliye birimleri geçici ya da yeni binalarda hizmet verdi; güncel adres ve yetki için ilgili adliyenin resmî sitesi esas alınmalıdır.

Kanıt Dedektiflik Hatay'da nasıl çalışır?

Hatay'daki her dosya ücretsiz bir ön görüşmeyle açılır ve Kanıt Yöntemi'nin altı adımı izlenir: hukuka uygunluk ön testi, yazılı kapsam, saha gözlemi ile açık kaynak araştırması, zaman damgalı kayıt, delil zinciri kontrolü ve avukat brifingi. Telefonu dinletmek, araca GPS koymak ya da hesabı ele geçirmek isteyen bir talep ön testte elenir. Hatay'da kendi ofisimiz yoktur; saha işi İstanbul'daki merkezden yönetilir ve gerektiğinde yerelde koordinasyon kurulur. Aile dosyalarında ve kayıp yakın başvurularında acele ettirmez, yazılı kapsamda neyin yapılıp neyin yapılmayacağı baştan belirtilir.

Hatay'daki dosyaların bir kısmı il sınırında durmaz. Körfez kuşağından Çukurova'ya uzanan hareketler Adana ile, kuzeydeki Dörtyol ve Erzin hattı Osmaniye ile bağlantılıdır; Hassa üzerinden Amanos Dağları'nı aşan taşıma ve alacak ilişkileri ise Gaziantep ile kesişir. Dosyanızın hukuka uygun bir çerçeveye oturup oturmadığını önce konuşarak netleştirebilirsiniz; iletişim sayfası bunun için yeterlidir.