Hizan Özel Dedektif

Hizan, il merkezine otuz dört kilometre uzaklıkta, Bitlis'in güneyinde, dağlık bir coğrafyada yer alır. Yaklaşık 30 bin nüfusu bin yirmi kilometrekarelik bir alana yayılır; kilometrekareye yirmi dokuz kişi düşer. İlçenin güneyi Siirt sınırına yaklaşır; bu da Hizan'ı iki ilin aile ve ticaret ilişkilerinin kesiştiği bir noktaya yerleştirir.

Hayat, hayvancılık, küçük ölçekli tarım ve yayla kullanımıyla şekillenir. Yaz aylarında yaylalar hareketlenir ve köyler canlanır; kışın kar yerleşimleri uzun süre sessizleştirir. Dağlık yapı nedeniyle köy yolları kışın kapanabilir ve ilçe merkezi ile köyler arasındaki ulaşım uzar. Bu sebeple Hizan'da bekleyebilecek işler bahara bırakılır; ertelenemeyenler ise ilçe merkezinde birkaç saatlik dar zaman aralıklarında yürütülür.

Hizan'dan başka şehirlere göç yaygındır; ailelerin birçok üyesi İstanbul, Van ve başka illerde yaşar. Bu nedenle dosyalar çoğunlukla ilçe dışındaki yakınların köydeki ev, arazi ve yayla kullanımına ilişkin merakıyla açılır. Mal varlığı ve miras konularında tapu ve vergi bilgisi avukat aracılığıyla istenir; dedektif parsele ya da konuta girmez, komşulardan kişisel bilgi toplayarak dosyayı yürütmez. İlçe merkezinde yabancı bir aracın dikkat çekmesi kesindir; gözlem çok kısa tutulur ya da hiç yapılmaz, çalışma açık kaynak ve müvekkilin elindeki belgeye dayanır. Siirt yönündeki bağlantılar dosyaların il sınırını aşmasına yol açabilir.

İl merkezinden yaklaşık 34 km uzakta bulunan Hizan, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. İlçe yaklaşık 30.000 kişilik nüfusuyla Bitlis ilçeleri arasında 5. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 29 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Hizan'da saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Tatvan, Bitlis Merkez, Mutki çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.