Sivrihisar Özel Dedektif

Sivrihisar'ı anlatırken önce yüzölçümü akla gelir: 2.700 kilometrekareyi aşan alanıyla Eskişehir'in en geniş ilçesidir ve il merkezine yaklaşık doksan kilometre uzaktadır. Adı, kasabanın silüetini belirleyen sivri volkanik kayalardan gelir; yerleşim Hitit ve Frig dönemlerine uzanır. 1275 tarihli, 67 ahşap direkli Ulu Camii ilçenin en bilinen yapısıdır; Nasreddin Hoca'nın doğum yeri olarak anılan Hortu köyü de Sivrihisar sınırlarındadır. Camikebir, Cumhuriyet, Kurşunlu, Yunusemre, Hızırbey ve Kubbeli merkez mahalleleri arasındadır; ilçede altmıştan fazla kırsal mahalle vardır.

Sivrihisar, Ankara, İzmir ve Eskişehir arasındaki karayolu hattının üzerinde olduğu için yüzyıllardır bir geçiş noktasıdır. Bu özelliği bugün de sürer: ilçeden Ankara'ya ya da Eskişehir'e sık gidip gelenler olur; 1970'lerde elli bini aşan nüfus bugün yirmi bin dolayına inmiş, bu da kayıtlı adresi Sivrihisar olan ama başka yerde yaşayan bir hemşehri ağının doğmasına yol açmıştır. Saha çalışmasında geniş bir bozkır, seyrek yerleşim ve uzun mesafeler hakim; yabancı bir aracın köyde dikkat çekmesi kaçınılmazdır.

Sivrihisar'dan gelen taleplerin başında adres tespiti gelir: Ankara'da ya da başka bir ilde yaşayan borçlunun ve mirasçının bulunması. Köy ve bağ evinin paylaşımı, tarlaların fiilî kullanımı da sıktır. Hukuka uygun yol, açık kaynağın taranması ve kamusal alandaki bulunuşun kısa pencerelerle belgelenmesidir. Tarihî çarşıda ve camii çevresinde yaya gözlem yapılır; ibadet alanı ve esnaf dükkânlarının içi kayda alınmaz. Ankara ile Eskişehir arasındaki hareket tek bir kronolojide birleştirildiğinde, iki ilde yaşayan kişinin düzeni daha net görünür.

İl merkezine yaklaşık 93 km mesafedeki Sivrihisar, merkezden bağımsız işleyen bir yerel düzene sahiptir; bu uzaklık saha planlamasını doğrudan etkiler. TÜİK tabanlı verilere göre ilçe, yaklaşık 20.000 kişilik nüfusuyla Eskişehir ilçeleri arasında 3. sıradadır.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Sivrihisar'da saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Hareketin Günyüzü, Beylikova, Çifteler gibi yakın ilçelere uzanması ihtimali, dosya açılırken planlamaya dahil edilir.