Yayladağı Özel Dedektif

Yayladağı, Türkiye'nin coğrafi olarak en güneydeki ilçesidir; doğusu ve güneyi Suriye ile sınırdır, kuzeybatısında Samandağ, kuzeyinde Antakya ve Defne vardır. Yaklaşık 445 kilometrekarelik alan dağlıktır; çam, meşe ve maki örtüsü yerleşimleri birbirinden ayırır. İlçe merkezi üç mahalleden oluşur: güneyde Çamaltı, kuzeybatıda Dutlubahçe, kuzeydoğuda Kurtuluş. Toplam kırk yedi mahalleye dağılan kırsal yerleşim ise merkezden onbir ile on sekiz kilometre arasında değişen mesafelere yayılır; Bezge, Karaköse ve Kışlak bu kırsal halkanın adlarındandır.

Yayladağı Sınır Kapısı ve gümrüğü Türkiye'nin Suriye'ye açılan kara kapılarındandır; ilçenin ticaret, nakliye ve konaklama hareketi bu kapıyla bağlantılıdır. Hatay'ın öteki ilçelerine göre daha serin olan ilçede kar da yağar; dağ yollarında kış koşulları gözlem takvimini belirler. Kasım Bey Camii ve köprüsü gibi tarihî eserler ilçenin eski hafızasını taşır.

Saha çalışmasının en belirgin kuralı sınırdır. Sınır hattı, kapı ve gümrük alanları, askerî bölgeler 2565 sayılı Kanun kapsamındadır; fotoğraf ve görüntü kaydı yasaktır. Bu nedenle hiçbir Yayladağı dosyası sınır kapısı kayıtlarıyla kurulmaz; kişinin ilçedeki kamusal hareketi, ana yol ve merkez mahallelerdeki gözlem noktalarından belgelenir. Küçük ve birbirini tanıyan bir yerleşimde yabancı araç hemen fark edilir; gözlem kısa tutulur. En sık gelen talepler bağı kopan yakınların adresi, taşınmaz ve tarım arazisinden doğan miras uyuşmazlıkları, sınır ticaretinden kaynaklı alacaklar ve dolandırıcılık şüphesidir. Deprem sonrası yardım ve bağış adıyla yapılan dolandırıcılıkta ilan ve hesap izleri zaman damgasıyla derlenir.

Yayladağı, Hatay il merkezine kuş uçuşu yaklaşık 35 km uzaklıktadır; merkezle bağı güçlü olsa da kendi çarşısı ve gündelik düzeni vardır. İlçe yaklaşık 42.000 kişilik nüfusuyla Hatay ilçeleri arasında 13. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 94 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Seyrek yerleşimde herkes birbirini tanır; Yayladağı'nda yabancı bir aracın aynı noktada beklemesi kısa sürede dikkat çeker. Bu nedenle saha çalışması yerel hareket saatlerine uyumlu, kısa ve gerekçesi önceden belirlenmiş ziyaretlerle yürütülür. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Samandağ, Defne, Altınözü çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.