Sarız Özel Dedektif

Sarız'ın en belirgin özelliği haritadaki yeridir: Akdeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinin kesiştiği noktada, deniz seviyesinden yaklaşık 1.570 metre yükseklikte yer alır. Kayseri merkezine kuş uçuşu doksan iki, karayoluyla yüz yirmi kilometreyi aşan bir mesafededir ve ilçenin tarihi M.Ö. 700'lere kadar uzanır. Yaylacı, Kemer, Yeşilkent, Bahçeli, Darıdere ve Karayurt gibi çok sayıda mahalle dağınık bir yerleşimin parçasıdır. Dulkadiroğulları'ndan 1515'te Osmanlı'ya geçen bu yöre, bugün de yayla ve çiftçi kültürünü sürdürür.

Ekonomi tahıl, nohut, mercimek ve şeker pancarı tarımı ile hayvancılığa, ayrıca kilim ve halı dokumacılığına dayanır. Nüfus göçle azalmıştır; dokuz bin civarındaki ilçe, yazın yaylaya çıkan ya da ziyarete dönen hemşehrilerle kısa bir canlılık yaşar. Kış ise uzun ve sert geçer; kar ve buzlanma yolları günlerce zorlaştırabilir.

Bu yüzden Sarız'daki iş, bir dedektif dosyasından çok bir lojistik plandır. Ekip, hava durumuna göre tarih belirler ve yolun açık olduğu pencerede çalışır; yol ve konaklama ihtiyacı yazılı kapsamda ayrı kalem olarak gösterilir. Köy ölçeğinde yabancı araç hemen fark edilir; gözlem sabit ve kısa pencerelerle, mümkünse kamusal bir noktadan yapılır. Öne çıkan talepler adresi bilinmeyen yakının bulunması, yayla ve mera uyuşmazlığına dönüşen miras işleri ve büyükşehirdeki borçlunun fiilî yaşadığı yerin teyididir. Kayıp ihbarı gibi acil durumlarda ilk başvuru kolluk kuvvetlerine yapılır; Kanıt Dedektiflik bunun yerine geçmez, yanında açık kaynak ve kamusal doğrulama çalışır.

İl merkezine yaklaşık 92 km mesafedeki Sarız, merkezden bağımsız işleyen bir yerel düzene sahiptir; bu uzaklık saha planlamasını doğrudan etkiler. İlçe yaklaşık 9.200 kişilik nüfusuyla Kayseri ilçeleri arasında 13. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 8 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Sarız'da saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Pınarbaşı, Tomarza, Akkışla çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.