Menteşe Özel Dedektif

Muğla'ya kıyıdan bakanlar il merkezini şaşırtıcı bulur: Menteşe denizden uzak, yaklaşık altı yüz yetmiş metre yükseklikte bir vadi kentidir ve yaz kalabalığının ortasında bile dingin kalır. Valilik, kamu kurumları, adliye ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi buradadır. Kötekli'deki üniversite yerleşkesi Marmaris yolu üzerindedir; Muslihittin Mahallesi'nde Atatürk Bulvarı boyunca adliye ve resmî kurumlar sıralanır. Kurşunlu Camii, Muğla Kalesi ve arasta çevresindeki geleneksel doku kentin eski çekirdeğidir.

Menteşe'nin ritmi mevsimle değil akademik takvim ve mesai saatleriyle belirlenir. Eylülden haziranın başına kadar öğrenci kiracıların da yaşadığı mahalleler canlıdır; yaz aylarında üniversite çevresi boşalır. Kamu çalışanlarının çoğunlukta olduğu bir kentte iş çıkışı saatleri çok düzenlidir; bu düzenden sapma, yani tutarsız bir dönüş saati ya da akşam rutinindeki değişiklik, bir kronolojide belirgin biçimde görünür. Öte yandan mahalle ve çarşı küçüktür; birbirini tanıyan esnaf ve komşular arasında fark edilmeden uzun süre durmak mümkün değildir. Bu yüzden gözlem pencereleri kısa tutulur, yaya yapılır ve çoğunlukla ana cadde ile çarşı çizgisiyle sınırlı kalır.

Menteşe'de evlilik içi şüphe, boşanma ve velayet sürecinde yaşam düzeninin doğrulanması, genç ve öğrenci güvenliği ile evlilik öncesi geçmiş araştırması öne çıkar. Bir de kıyıdaki ilçelerle bağlantılı bir tablo vardır: Marmaris, Bodrum ya da Fethiye'de sezonluk çalışıp ailesi il merkezinde kayıtlı olan kişilerin fiilî hayatı ile resmî adresi ayrıştığında, adres tespiti ve yaşam düzeni soruları gündeme gelir.

Muğla il merkezinin kendisi olan Menteşe, ilin en hareketli ticaret ve kamu hizmeti alanıdır. TÜİK tabanlı verilere göre ilçe, yaklaşık 126.000 kişilik nüfusuyla Muğla ilçeleri arasında 4. sıradadır.

Köy ve mahalle ölçeğindeki yaşamda Menteşe'de gözlem, kalabalığa karışarak değil doğru zamanlamayla yapılır: pazar günleri, mesai çıkışları ve ulaşım saatleri planın omurgasıdır. Hareketin Ula, Yatağan, Kavaklıdere gibi yakın ilçelere uzanması ihtimali, dosya açılırken planlamaya dahil edilir.