Çaybaşı Özel Dedektif

Çaybaşı'nı adı tek başına tanıtmaz; İlküvez, Çınar, Köklük, Göksu, Kapılı ve Taşkesiği gibi mahalle adları ilçenin dağınık yerleşim yapısını gösterir. Yaklaşık 11.700 nüfuslu, 102 kilometrekarelik ilçe Altınordu'ya 66 kilometre uzaklıktadır ve Ünye'nin güneybatı yönünde, İkizce, Kumru ve Akkuş'a yakın bir konumdadır. Bu komşuluk, ilçenin günlük hayatının büyük ölçüde Ünye'ye bağlı olması anlamına gelir.

Çaybaşı'ndan çıkan bir kişinin gideceği yer çoğunlukla Ünye'dir: çalışma, alışveriş, mahkeme ve sağlık hizmetleri o yönden alınır. Bu yüzden saha çalışması Çaybaşı'nda başlamaz, Ünye'de tamamlanır; kişinin sabah ilçeden çıkışı, ana yoldaki geçişi ve Ünye'deki varışı ayrı ayrı belgelenir ve aynı kronolojiye işlenir. Köy içlerinde ise hareket seyrektir; hasat dışındaki aylarda yollardaki hareket seyrektir, bu yüzden uzun gözlem yerine kısa ve ayrık pencerelere güvenilir.

Çaybaşı dosyalarında Ünye'de çalışan kişilerin mesai dışı hareketi, hisseli fındık bahçeleri, göç etmiş mirasçıların adresi ve sözlü ortakçılık alacakları öne çıkar. Çaybaşı'nın ekonomik takvimi, hasat dönemindeki kısa süreli işçi ve alıcı akışıyla Ünye'nin ticaretine bağlıdır; hasat sonrası alacak ve ödeme sorunları çoğunlukla iki ayrı yerde, Çaybaşı'nda ve Ünye'de yaşanır. Bu yüzden belge toplanırken Ünye'deki alıcı ya da komisyoncuyla ilgili izler de Çaybaşı'ndaki bahçeyle birlikte ele alınır. Çaybaşı dosyaları Ünye Adliyesi'nde görülür. Hasat haftalarında ilçedeki yol trafiği artar ve Ünye yönündeki akış yoğunlaşır; bu dönemde kayıtlar kısa tutulur ve her biri saat ile konum bilgisiyle eşleştirilir, böylece kronoloji tutarlı kalır.

İl merkezinden yaklaşık 66 km uzakta bulunan Çaybaşı, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. TÜİK tabanlı verilere göre ilçe, yaklaşık 11.700 kişilik nüfusuyla Ordu ilçeleri arasında 15. sıradadır.

Köy ve mahalle ölçeğindeki yaşamda Çaybaşı'nda gözlem, kalabalığa karışarak değil doğru zamanlamayla yapılır: pazar günleri, mesai çıkışları ve ulaşım saatleri planın omurgasıdır. Hareketin İkizce, Ünye, Kumru gibi yakın ilçelere uzanması ihtimali, dosya açılırken planlamaya dahil edilir.