Fatsa Özel Dedektif

Fatsa'nın hesabı fındıkla tutulur: yaklaşık 130 bin nüfuslu ilçede bahçe sahibi, ortakçı, komisyoncu ve işleme tesisi aynı çarşının çevresinde dolaşır. Evkaf, Kurtuluş, Dolunay, Mustafakemalpaşa, Sakarya, Dumlupınar, Şerefiye ve Fatih mahalleleri kentsel kesimin kalabalık bölümüdür; Yalıköy, Bolaman ve Kulak gibi mahalleler ilçenin tarım yüzünü gösterir. Altınordu'ya yaklaşık 32 kilometre uzaklıktaki ilçe, kıyı yolunun ortasında olduğu kadar güneydeki Çamaş, Çatalpınar ve Korgan yollarının da çıkış noktasıdır.

Saha çalışması açısından Fatsa iki ritim taşır. Yılın çoğunda çarşı ve sahil sakin bir küçük kent görüntüsü verir; ağustosta hasat başlayınca kamyonlar, traktörler ve mevsimlik işçilerle dolan yollar, kişiyi izlemeyi de kaybetmeyi de kolaylaştırır. Bu dönemde bir kişinin hareketi çoğunlukla bahçe, depo ve çarşı arasında geçer; bahçe içi ve işletme içi özel alandır, yalnızca kamusal yoldan görülen hareket belgelenir.

Fatsa dosyalarının büyük kısmı ticaridir: fındık alacağının tahsili, sözlü yapılan alım satımın ödenmemesi, hisseli bahçede paydaşların anlaşmazlığı ve ortaklık uyuşmazlıkları. Bunun yanında klasik aile dosyaları ve adres tespiti de ilçede sık görülür. Küçük bir kentte herkesin birbirini tanıması gizliliği zorlaştırır: aynı kapı önünde iki kez görülen yabancı bir araç bir mahalle sohbetine dönüşebilir. Fatsa'da bu yüzden saha kısa ve seyrek tutulur: çarşıda ya da mahalle arasında aynı noktada uzun durulmaz, komşuya ya da esnafa tek bir soru bile sorulmaz. Güneydeki Çamaş, Çatalpınar ve Korgan'dan ürün, işçi ve alıcı Fatsa'ya aktığı için bu ilçelerle bağlantılı dosyalar da çoğunlukla Fatsa'da toplanır. Fatsa'nın kendi adliyesi vardır; Çamaş ve Çatalpınar dosyaları buraya bağlıdır.

İl merkezinden yaklaşık 32 km uzakta bulunan Fatsa, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. İlçe yaklaşık 130.000 kişilik nüfusuyla Ordu ilçeleri arasında 3. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 358 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Fatsa'da cadde ve yollar fazla kalabalık değildir; bu, yabancı bir aracın veya kişinin fark edilme ihtimalini artırır. Gözlem kısa, hedefli ve önceden çalışılmış zaman dilimlerine sıkıştırılır. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Çamaş, Çatalpınar, Ünye çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.