Asarcık Özel Dedektif

Sekiz yüz metre civarındaki bir yükseklikte, il merkezinin yaklaşık otuz kilometre güneyinde duran Asarcık'ın hikâyesi alışılmadıktır: 1959'da Kavak'tan ayrılan bucak, Biçincik köyünü merkez yaptı ve nüfusunun azlığına rağmen il merkezine uzaklığı nedeniyle 1987'de ilçe statüsü kazandı. Bugün merkez mahalleleri Atatürk ve Biçincik'tir; çevrede Acısu, Akyazı, Alan, Alişar, Arıcak, Armutlu ve Aşuru gibi küçük yerleşimler vardır.

Yaklaşık on altı bin kişinin yaşadığı ilçenin nüfusu uzun yıllardır azalıyor; gençler il merkezine ve büyükşehirlere göç ediyor. Bu, Asarcık'ı bir adres tespiti ve kayıp yakın aramasının sık karşılaşılan başlangıç noktası yapar: kayıtlı adres burada olabilir, kişi ise yıllardır başka yerde yaşıyor olabilir. Dağınık köyler arasında dar yollar ve yüksek rakım, kış aylarında kar ve buzlanma nedeniyle ulaşımı zorlaştırır.

Saha çalışması için Asarcık küçük ve görünürdür. Merkez çok küçük olduğu için yabancı bir aracın uzun süre beklemesi derhal fark edilir; işlemler kısa tutulur ve ilçeyi bilen yerel bir koordinasyon gerektirir. Asarcık kendi adliyesine sahip değildir; adli açıdan Kavak Adliyesi'ne bağlıdır. Başvurular çoğunlukla köyde kayıtlı olup başka kentte yaşayan mirasçının adres tespiti, miras kalan tarla ve hayvan işletmesinin paylaşımı ve uzun süredir iletişim kurulamayan bir yakının aranması üzerinedir. Bu tür dosyalarda ilk adım açık kaynaklar ve kamusal izlerdir.

Asarcık, Samsun il merkezine kuş uçuşu yaklaşık 30 km uzaklıktadır; merkezle bağı güçlü olsa da kendi çarşısı ve gündelik düzeni vardır. İlçe yaklaşık 15.700 kişilik nüfusuyla Samsun ilçeleri arasında 16. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 62 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Seyrek yerleşimde herkes birbirini tanır; Asarcık'ta yabancı bir aracın aynı noktada beklemesi kısa sürede dikkat çeker. Bu nedenle saha çalışması yerel hareket saatlerine uyumlu, kısa ve gerekçesi önceden belirlenmiş ziyaretlerle yürütülür. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Kavak, Tekkeköy, Canik çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.