Saraydüzü Özel Dedektif

Saraydüzü'nde sanayi tesisi yoktur ve bu tek cümle ilçenin ekonomik haritasını özetler: ekonominin yaklaşık üçte biri tarıma, geri kalanı hizmetlere bağlıdır. Dalgalı bir yüzeyde hububat ve pirinç yetişir, son yıllarda meyvecilik de gelişmektedir. Yakın çevrede linyit damarları vardır; fakat eskiden işletilen ocaklar heyelan nedeniyle terk edilmiştir. İlçenin tek mahallesi Merkez'dir; otuz iki köy çevreye yayılır ve 1990'da dokuz bini aşan nüfus bugün beş bin altı yüz dolayındadır.

İlçe Boyabat'tan yaklaşık yirmi sekiz kilometre uzaklıktadır ve gündelik hayatın büyük kısmı Boyabat çarşısına bağlıdır: alışveriş, sağlık, resmî iş. Saraydüzü'nün kendi adliyesi bulunmaz; dosyalar Boyabat'ta görülür. Bu yüzden saha çalışmasında Saraydüzü'ndeki kişinin gün içindeki gerçek hattı çoğu zaman Boyabat'tadır.

Saha çalışması açısından Saraydüzü küçük, açık ve görünür bir yerdir. Çarşı küçüktür, yabancı araç fark edilir; bu yüzden gözlem yalnızca ilçe çıkışında ve Boyabat yönündeki yolda kısa pencerelerle yapılır. Öne çıkan talepler pirinç ve hububat ticaretindeki sözlü alacaklar, il dışına göç eden ailelerin köydeki ev ve tarla soruları, miras arazisinin fiilî kullanımı ve adresi bilinmeyen akrabanın tespitidir. Köy evi ve tarla içine izinsiz girilmez; arazi kullanımı kamusal yoldan görülebilen ölçüde zaman damgalı fotoğrafla belgelenir. Hasat haftalarında traktör ve kamyonet trafiği yolları doldurur; bu kalabalık izlemeyi gizler ama sevkiyatın kimden kime gittiğini ortaya koymayı da kolaylaştırır.

Saraydüzü, Sinop il merkezine kuş uçuşu yaklaşık 81 km uzaklıkta, kendi içinde kapalı bir sosyal düzene sahip bir ilçedir. TÜİK tabanlı verilere göre ilçe, yaklaşık 5.700 kişilik nüfusuyla Sinop ilçeleri arasında 8. sıradadır.

Kırsal dokuda mesafeler uzun, yollar az ve hareket öngörülebilirdir. Saraydüzü'nde çalışma, sürekli gözlem yerine kritik güzergâh ve zaman noktalarına odaklanır; bu yaklaşım hem maliyeti hem de fark edilme riskini düşürür. Hareketin Boyabat, Durağan, Dikmen gibi yakın ilçelere uzanması ihtimali, dosya açılırken planlamaya dahil edilir.