Kiğı Özel Dedektif

Kiğı, il merkezine kırk dokuz kilometre uzaklıkta, Bingöl'ün kuzeybatısında yer alır. Dört buçuk bin dolayındaki nüfusu dört yüz seksen kilometrekarelik bir alana dağılır ve kilometrekareye dokuz kişi düşer. Yerleşim, vadi tabanındaki küçük merkez ile çevresindeki dağ köylerinden oluşur; bu düzen, ilçeyi Bingöl Merkez'den çok farklı bir yaşam ritmine yerleştirir.

Ekonomi küçük ölçekli tarım ve hayvancılığa dayanır. Yaz aylarında yaylalar hareketlenir, kış gelince köyler büyük ölçüde boşalır. İlçede kalan nüfus çoğunlukla yaşlılardan oluşur; gençler eğitim ve iş için il merkezine ya da başka şehirlere gider. Bu yapı, Kiğı dosyalarının büyük kısmının ilçe dışında yaşayan aile üyelerinin talebiyle açılmasını sağlar: köydeki ev, arazi ya da yayla hakkı üzerine yıllardır konuşulamamış bir mesele.

Saha çalışması açısından Kiğı'nın temel gerçeği küçüklüğüdür. Bir yabancı aracın ya da yüzün tanınması neredeyse kesindir ve bu nedenle gözlem hiç yapılmayabilir. Delil toplama ağırlıklı olarak açık kaynak, müvekkilin elindeki belge ve kamusal yoldan görünen kullanım izlerine dayanır. Kışın yollar kapanabildiği için saha ziyareti bahara ertelenir. İlçede tapu ve vergi kayıtları dedektif tarafından sorgulanmaz; bunlar için mahkeme ve avukat yolu kullanılır.

Kiğı'dan Bingöl Merkez'e giden yol dağlıktır ve kışın uzar; bu yüzden müvekkil ile yapılan ön görüşmede olası saha ziyaretinin zamanı ve süresi baştan belirlenir.

Kiğı, Bingöl il merkezine kuş uçuşu yaklaşık 49 km uzaklıktadır; merkezle bağı güçlü olsa da kendi çarşısı ve gündelik düzeni vardır. İlçe yaklaşık 4.500 kişilik nüfusuyla Bingöl ilçeleri arasında 6. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 9 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Kırsal dokuda mesafeler uzun, yollar az ve hareket öngörülebilirdir. Kiğı'da çalışma, sürekli gözlem yerine kritik güzergâh ve zaman noktalarına odaklanır; bu yaklaşım hem maliyeti hem de fark edilme riskini düşürür. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Adaklı, Yedisu, Yayladere çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.