İskilip Özel Dedektif

İskilip'in adı çoğu insan için önce dolmayla anılır: İskilip dolması, yöreye özgü yemeğiyle tanınır. Ama ilçe yalnızca mutfağından ibaret değildir. Yaklaşık 730 metre yükseklikte, on dört mahalle ve altmış dört köyden oluşan ilçede, kentin tarihî dokusu çarşının ve Kale'nin çevresinde toplanır; İskilip Kütüphanesi Türkiye'nin en eski kütüphanelerinden biri olarak anılır. Meydan, Bahabey, Hacıpiri, Erenler, Yenicami, Ulaştepe, Büyüktaş ve Kaleboğazı mahalleleri ilçenin başlıca konut kısımlarıdır.

İlçe ekonomisi tarıma, ayakkabı imalatına ve yem üretimine dayanır; kapari, sumak, ceviz ve pirinç gibi ürünler organik tarımda değer kazanmıştır. İlçe, tarihî bir kasaba kimliğini korur; Oğuzlar, Bayat ve Uğurludağ ile komşu olduğundan çevre ilçelerin alışveriş ve resmî işleri için İskilip çarşısı bir uğrak noktasıdır, bu da bir günde çarşıya gelip giden kişinin hareketini kamusal noktalarda okunur kılar. Uğurludağ'ın ayrı adliyesi bulunmadığından o ilçenin dosyaları da İskilip'e bağlanır.

İskilip'in saha çalışmasındaki özelliği küçük, birbirini tanıyan bir çarşıya sahip olmasıdır: yabancı yüz hemen fark edilir. Bu yüzden gözlem, çarşı çevresinde yaya ve kısa pencerelerle yürür; ayakkabı atölyeleri, yem fabrikaları ve depolar özel alandır, oraya girilmez. Öne çıkan talepler ayakkabı üretimindeki ortaklık anlaşmazlıkları, bayi ve toptan satıcı alacakları, yem ve tarım ürünü ticaretindeki sözlü anlaşmalar, il dışına göçen ailelerin köy mal varlığı soruları ve adresi belirsiz kişilerin tespitidir. Küçük çarşıda ticari güven, resmî sicil bilgileriyle ve zaman damgalı gözlemle desteklenir.

İl merkezinden yaklaşık 45 km uzakta bulunan İskilip, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. İlçe yaklaşık 28.000 kişilik nüfusuyla Çorum ilçeleri arasında 5. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 24 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle İskilip'te saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Oğuzlar, Bayat, Uğurludağ çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.