Mecitözü Özel Dedektif

Mecitözü'nün tarihî çekirdeği bugünkü ilçe merkezinde değil, 11. yüzyıla kadar bölgenin ana yerleşimi olan Beyözü köyündeki Theodoropolis'te (Avkat) atılmıştı. Bugünkü ad, Danişmendliler döneminde bölgede kadılık yapan Abdülmecid el-Herevi'den gelir ve 12. yüzyıldan beri "Mecid-özü" olarak kayıtlara geçer. Yaklaşık 810 metre yükseklikteki ilçe, 1927'de 36 bini aşan nüfusuyla bugünün üç katına yakın bir yerleşimdi; bugün on üç bin dolayındadır ve büyük kısmı köylerde yaşar.

Doğu, Bahçelievler, Tutluk, Sarıdede, Mescit, Hıdırlık, Camikebir ve Şehler mahalleleri küçük merkezi oluşturur. 2018'de yapılan saat kulesi çarşının yeni simgesidir; 1983'ten beri korunan, eski İl İdaresi'ne ait ahşap bina ise eğitim ve sergi merkezi olarak kullanılır. Çorum Merkez'e yaklaşık yirmi dokuz kilometre uzaklıktaki ilçe, ayrı bir adliye teşkilatına sahip değildir; dosyalar Çorum Adliyesi'nde görülür.

Saha çalışmasında Mecitözü'nün önemli özelliği Merkez'e yakınlığıdır: ilçede yaşayıp Çorum'da çalışan biri her gün aynı hattı kullanır ve bu hareket kamusal noktalarda okunabilir. İlçede küçük çarşı yabancı yüzü hemen fark eder; bu yüzden gözlem kısa tutulur. Öne çıkan talepler Merkez'e günlük gidip gelen personelin güvenilirliği, ilçedeki tarım ürünü ve hayvancılık alacakları, il dışına göçen ailelerin köy mal varlığı soruları, miras arazisinin fiilî kullanımı ve adresi belirsiz kişilerin tespitidir. Köy evi, ahır ve depo içine izinsiz girilmez. Kış aylarında karlı köy yolları plan değişikliği gerektirebilir.

İl merkezinden yaklaşık 29 km uzakta bulunan Mecitözü, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. İlçe yaklaşık 12.900 kişilik nüfusuyla Çorum ilçeleri arasında 8. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 16 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Mecitözü'nde saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Çorum Merkez, Laçin, Alaca çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.