Alaca Özel Dedektif

Alaca'nın en belirgin özelliği, yalnızca yedi mahalleye karşılık yüzü aşkın köyü olan dağınık bir ilçe olmasıdır. Yaklaşık 920 metre yükseklikteki ovada Yıldızhan, Günhan, Denizhan, Cumhuriyet, Ayhan, Cengizhan ve Özhan mahalleleri küçük bir kentsel çekirdek oluşturur; nüfusun geri kalanı köylere dağılmıştır. Eski adı Hüseyin Abat olan ilçe 1935'te Alaca adını almış, Çorum'un ilk beş ilçesinden biri olmuştur. Kışlar soğuk ve karlı, yazlar sıcak ve kurudur.

İlçenin dünyaya açılan kapısı Alacahöyük'tür. Türkiye'nin ilk millî kazısı olarak anılan bu höyükte kral mezarları, aslan sfenksli kapı ve Hitit tapınakları üç ayrı kültür katmanıyla görülür; buluntular hem yerel müzede hem Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenir. Yaz aylarında kazı ekipleri ve turist grupları ilçeyi hareketlendirir. Alaca Adliyesi'nin yanı sıra ilçe, ağır ceza işleri için Sungurlu'ya bağlıdır.

Saha çalışmasında Alaca'da iki ayrı düzlem vardır: küçük kasaba merkezinde yabancı bir araç hemen fark edilir; yüz köyün arasında dağılmış yollar ise uzun mesafeler demektir. Bu yüzden köy dosyalarında fiziki bekleyiş yerine yol güzergâhı, kasabaya iniş günleri ve açık kaynak öne çıkar. Hububat hasadında ova yolları kamyon ve biçerdöver trafiğiyle dolar; bu hareket gözlemi gizler, ama sevkiyatın izini sürmeyi de kolaylaştırır. Alaca'da en çok hububat satışından doğan sözlü alacaklar, miras arazisinin fiilen kimde olduğu, il dışına göçen ailelerin köydeki anne babalarına dair endişeleri ve adresi bilinmeyen kişilerin bulunması öne çıkar. Alaca'daki sit alanlarında fotoğraf çekmek ve kayıt almak, alan yönetiminin koyduğu kurallara uymayı gerektirir.

İl merkezinden yaklaşık 42 km uzakta bulunan Alaca, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. TÜİK tabanlı verilere göre ilçe, yaklaşık 29.000 kişilik nüfusuyla Çorum ilçeleri arasında 4. sıradadır.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Alaca'da saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Hareketin Boğazkale, Çorum Merkez, Sungurlu gibi yakın ilçelere uzanması ihtimali, dosya açılırken planlamaya dahil edilir.