Espiye Özel Dedektif

Espiye'ye yön veren şey bir yol ayrımıdır: Karadeniz Sahil Yolu'ndan ayrılan hatlar buradan Güce ve Yağlıdere vadilerine uzanır, ilçe bu yüzden hem kıyı kasabası hem vadi kapısıdır. Giresun Merkez'e 28 kilometre uzaklıktaki ilçenin nüfusu yaklaşık 39 bindir ve 248 kilometrekarelik alanına yayılmıştır. Merkez, Boncukçu, Esentepe, Adabük, Karadere ve Çam gibi mahalleler nüfusun toplandığı yerlerdir; kıyıdan vadiye çıkan hat boyunca köyler sıralanır.

Bu yapı, Espiye'yi gün içinde çok yönlü hareket edilen bir ilçe yapar. Vadi köylerinde oturup kıyıda çalışan kişiler sabah Espiye'den geçer; kıyı yolunda ise Giresun Merkez ve Tirebolu yönüne giden trafik akar. Dolayısıyla bir kişinin hareketini izlerken önce hangi yönde gittiğini görmek gerekir; ayrım noktası, yani vadi yolunun kıyı yoluna bağlandığı kavşak, gözlem için sık kullanılan kamusal noktalardandır. Vadiye çıkıldığında ise yollar daralır, yağışlı günlerde heyelan riski artar ve kamusal gözlem imkânı azalır. Yağışlı mevsimde su baskını ve heyelan ulaşımı kesebildiğinden, Espiye üzerinden vadiye yapılacak ziyaretlerde hava durumu önceden izlenir ve yedek bir gün planlanır; bu hem güvenlik hem de kayıt sürekliliği açısından önemlidir.

Espiye dosyalarında yerel ticarethane ve işyerleriyle ilgili ortaklık ve personel şüpheleri, vadi köylerinden göç etmiş kişilerin adresi, hisseli fındık bahçelerinde miras uyuşmazlıkları ve evlilik içi şüphe öne çıkar. İlçenin kendi adliyesi vardır; Yağlıdere dosyaları da bu adliyeye bağlıdır, dolayısıyla vadi köylerindeki bir uyuşmazlık da Espiye'de görülür.

İl merkezinden yaklaşık 28 km uzakta bulunan Espiye, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. İlçe yaklaşık 39.000 kişilik nüfusuyla Giresun ilçeleri arasında 3. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 158 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Köy ve mahalle ölçeğindeki yaşamda Espiye'de gözlem, kalabalığa karışarak değil doğru zamanlamayla yapılır: pazar günleri, mesai çıkışları ve ulaşım saatleri planın omurgasıdır. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Güce, Tirebolu, Yağlıdere çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.