Yağlıdere Özel Dedektif

Yağlıdere'nin adı bir vadiyi anlatır: Giresun'un iç kesimine uzanan dik yamaçların arasında, dereye paralel bir yol ve etrafına yayılmış mahalleler. Giresun Merkez'e yalnızca 21 kilometre uzaklıkta, 327 kilometrekarelik alanda yaklaşık 15 bin kişi yaşar. Merkez mahallesi bile yaklaşık 1.800 nüfusludur; Bük, Kozbükü, Ömerli, Tepeköy ve Oruçbey gibi mahalleler ise birkaç yüz ile bin üç yüz arasında nüfuslarıyla vadiye yayılmıştır.

Bu dağınıklık saha çalışmasının en önemli verisidir. Bir kişinin hareketi tek bir meydanda değil, birçok küçük mahallenin arasında geçer; mahalle yolları dar ve kıvrımlıdır, aynı vadide iki köy arasındaki mesafe kuş uçuşu kısa olsa bile yol uzun olabilir. Yağışlı günlerde dere taşabilir, yamaçlarda heyelan olabilir ve ulaşım kesilebilir; bu yüzden vadiye yapılan her ziyaretin yedek bir günü olur. Çoğu zaman ilçenin ana güzergâhı olan vadi yolu, gidiş gelişi belgelemek için kullanılan kamusal bir noktadır.

Yağlıdere dosyalarında vadi köylerinden kıyıya ve büyük şehirlere göç eden ailelerin mirası öne çıkar: kapalı evler, hisseli fındık bahçeleri, ortakçıyla yapılan sözlü anlaşmalar ve yıllardır görülmeyen yakınların adresi. Köy evlerinin çoğu yılın büyük bölümünde kapalıdır ve yazın ya da hasat döneminde açılır; bu takvim, izinsiz kullanım şüphesini çoğunlukla sezon dışında gündeme getirir. Böyle bir şüphede kapı ve pencere kayıt dışıdır, yalnızca kamusal yoldan görülen hareket belgelenir. Yağlıdere'nin kendi adliyesi yoktur; davalar Espiye'deki adliyede açılır ve yürür. Bu yüzden vadide yürüyen bir süreç, kıyıdaki mahkemenin takvimine göre planlanır.

Yağlıdere, Giresun il merkezine kuş uçuşu yaklaşık 21 km mesafededir ve merkezle gündelik bir hareket ilişkisi içindedir. Nüfus açısından Yağlıdere, yaklaşık 14.700 kişilik nüfusuyla Giresun ilçeleri arasında 10. sıradadır.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Yağlıdere'de saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Takip sırasında Keşap, Espiye, Güce yönündeki geçişler sık görülen senaryolardır; bu ilçelerdeki gözlem gereği yazılı kapsamda önceden belirtilir.