Araç Özel Dedektif

Araç'ın en belirgin özelliği, nüfus eğrisinin ters dönmüş olmasıdır. Bir dönem kırk elli bin kişiyi bulan nüfus bugün on sekiz bin dolayındadır ve bunun yarısından fazlası köylerde yaşar. Yukarıaraç, Yeşil, Yeni, Çay ve İnönü mahalleleri ilçe merkezinin küçük konut ve çarşı alanını oluşturur; geri kalan 1.446 kilometrekarelik yüzey ormanlık araziye ve dağınık köylere aittir. Araç, il merkezine yaklaşık kırk kilometre uzaklıktadır ve Karabük'ün Safranbolu hattına doğru açılan yol üzerinde bulunur.

İlçenin tarihî dokusu dört kale kalıntısıyla (Araç, Akhisar, Şaban ve Erenbaba) anılır; kervan yolu üzerindeki konumu ilçeye eski bir ticaret durağı niteliği vermiştir. Kastamonu Üniversitesi'nin meslek yüksekokulu 2010'dan beri ilçede açıktır ve sınırlı sayıda öğrenci çarşıya sezon boyunca hareket getirir. Yayla ve şekerleme kültürünü anan yıllık bir şenlik de ilçeye ziyaretçi getirir; o günlerde çarşı ve dere kenarı kalabalıklaşır.

Saha açısından Araç iki ayrı düzlemde çalışılır: çarşı küçük olduğundan yabancı bir yüz burada hemen fark edilir, orman yolları ise uzun mesafelerde tek bir aracın izlenmesini zorlaştırır. Bu yüzden köydeki kişinin gündelik hareketi, ilçe çarşısına ne zaman indiği ve hangi günlerde başka ilçelere gittiği üzerinden okunur. Dosya tipleri; il dışına göç etmiş çocukların köydeki ebeveynle ve mal varlığıyla ilgili soruları, miras arazisinin fiilî kullanımı, adresi bilinmeyen akrabanın tespiti ve ormanlık bölgede kaybolan kişi için aile çevresinin ve açık kaynakların taranmasıdır.

İl merkezinden yaklaşık 40 km uzakta bulunan Araç, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. TÜİK tabanlı verilere göre ilçe, yaklaşık 18.100 kişilik nüfusuyla Kastamonu ilçeleri arasında 6. sıradadır.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Araç'ta saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Hareketin İhsangazi, Daday, Kastamonu Merkez gibi yakın ilçelere uzanması ihtimali, dosya açılırken planlamaya dahil edilir.