Daday Özel Dedektif

Daday'ı hızlı geçen biri yalnızca ormanı görür. Yavaş geçen ise 1632 tarihli Balaban Konağı'nı, 1891'de yapılan eski Hükümet Konağı'nı, İnciğez köyündeki kaya mezarlarını ve 18. yüzyıldan kalma Ali Paşa Camii'ni fark eder. İlçe, Türkiye'nin yavaş şehir (Cittaslow) üyelerinden biridir ve etli ekmeğiyle bilinir. Merkez, Bey, Kelebek ve Kalem mahalleleri ilçe merkezini oluşturur; geri kalan altmış köy çam ve kayın ormanları ile tahıl tarlaları arasında dağılmıştır.

Ekonominin ana unsurları tarım ve hayvancılıktır. Arpa, buğday ve çavdar yetiştirilir; süt üretimi ve arıcılık yaygındır; ormancılık ve ahşap el sanatları ikinci sırada gelir. İlçe Kastamonu Merkez'e yaklaşık yirmi sekiz kilometre uzaklıktadır ve mevsim koşullarına göre il merkezine gidiş geliş günlük bir mesafedir. Tarihî olarak at yetiştiriciliğiyle de tanınan ilçede, sakin tempo ziyaretçiyi ağırlar.

Daday'ın saha çalışması bu sakinlikten etkilenir. Küçük çarşıda yabancı yüz anında fark edilir; bu yüzden ilçe merkezindeki gözlem pencereleri kısa tutulur ve çoğu çalışma Merkez'e giden yol üzerinde yürür. Dosya tipleri süt ve hayvancılık ortaklıklarındaki güven sorunları, ormanla bitişik arazilerin miras paylaşımı ve il dışına göçmüş akrabanın köydeki mal varlığıdır. Merkez'den Daday'a giden yol, Kasaba Köyü'ndeki Mahmut Bey Camii'ne gidenlerin de güzergâhıdır; bu da yol üzerinde yabancı araç görmeyi sıradanlaştırır. Köy evi ve ahır içi özel alandır, oraya girilmez. Kış aylarında karla kapanan köy yolları saha takvimini daraltır; bu dönemde açık kaynak ve belge incelemesi öne alınır.

İl merkezinden yaklaşık 28 km uzakta bulunan Daday, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. İlçe yaklaşık 7.700 kişilik nüfusuyla Kastamonu ilçeleri arasında 9. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 9 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Daday'da saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Azdavay, Seydiler, Ağlı çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.