Hanönü Özel Dedektif

Hanönü'nün adı, İpek Yolu üzerinde kervanların konakladığı tarihî hanın önünden gelir. Gökırmak vadisinin içinde, yaklaşık 460 metre yükseklikte kurulu ilçe, uzun süre Taşköprü'nün bucağı olarak yaşadı; 1988'de ilçe oldu. Ankara, İstanbul, Samsun ve Sinop yönündeki yolların bu vadide birbirine yaklaşması, ilçenin geçiş noktası kimliğini bugün de sürdürür. Hanönü, Vakıf Geymene ve Gelinbükü mahalleleri ilçenin iskeletini oluşturur; yirmi köy vadi tabanına ve yamaçlara dağılmıştır. Nüfus dört bin dolayındadır ve onlarca yıldır azalmaktadır.

İlçenin ekonomisi vadi tabanındaki tarım ve hayvancılığa, yamaçlardaki ormancılığa dayanır. Taşköprü'ye yakınlığı, tarım ürünlerinin ticaretini o çarşı üzerinden yürütmeyi kolaylaştırır; bu nedenle işlemlerin birçoğu çoğu kez Hanönü'nde değil, Taşköprü'de yapılır. İlçe merkezi küçüktür, bir iki sokağı aşmaz.

Bu yapı, saha çalışmasında Hanönü'nü bir "geçiş noktası" yapar: kişi ilçede yaşıyor olsa bile iş ve alışveriş için başka ilçeye gider; bu yüzden gün içindeki gerçek hareket çoğu zaman Hanönü dışında aranır. Yolun yoğun olması yabancı araçları sıradanlaştırır; ancak ilçe merkezinde ve köylerde bekleyen yabancı araç hızla fark edilir. Öne çıkan talepler il dışında yaşayan çocukların köydeki yaşlı ebeveynle ve evle ilgili soruları, miras arazisinin fiilî kullanımı, ürün satışından doğan sözlü alacaklar ve adresi belirsiz kişilerin tespitidir. Hanönü'nün adliyesi bulunmaz; Taşköprü Adliyesi bu dosyalara bakar. Vadi tabanındaki yolun yoğunluğu yaz aylarında artar, kışın ise kar yolları yavaşlatır.

İl merkezinden yaklaşık 64 km uzakta bulunan Hanönü, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. İlçe yaklaşık 4.300 kişilik nüfusuyla Kastamonu ilçeleri arasında 18. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 10 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Hanönü'nde saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Taşköprü, Çatalzeytin, Bozkurt çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.