Seydiler Özel Dedektif

Seydiler'i tanıyan biri önce Şerife Bacı'nın anıtını anar. Millî Mücadele'de cepheye cephane ve silah taşıyan kadınları simgeleyen bu heykel, İstiklal Yolu'nun hafızasını ilçenin merkezinde canlı tutar. Adı, bir tekke kuran Seyyid Zülfikar'dan gelir; camisinin minaresi çok eskiye dayanır ve ilçe 1990'da kurulmuştur. Yaklaşık bin otuz metre yükseklikte, on beş köyle çevrili bir yaylada kurulu olan Seydiler'de nüfus dört bin dolayındadır; merkez mahallesi, nüfusun büyük bölümünü barındırır, Yayla, Yağlar, Demirciözü ve Ayvatlar gibi mahalle ve köyler ise yüzlerle ölçülür.

Yükseklik, ilçenin hava durumunu belirler: kışın kar uzun süre yerde kalır, bahar geç gelir. Kastamonu Merkez'e yaklaşık yirmi yedi kilometre uzaklıktaki ilçe, Devrekani ve Küre arasındaki yamaçta bir "ara istasyon" gibidir; İnebolu yoluna da Devrekani üzerinden bağlanır. Çevresindeki yerleşimlerle günlük alışveriş ve sağlık işleri için Devrekani ve Kastamonu'ya gidip gelinir.

Seydiler'de saha çalışması, küçük ölçeğin kurallarına uyar. Çarşıda herkes birbirini tanır, yabancı yüz anında fark edilir; bu yüzden gözlem, ilçenin çıkış yollarında kısa pencerelerle ve Devrekani'ye giden hat üzerinde yürür. Kış aylarında fiziki gözlem çoğu zaman ertelenir ve açık kaynak araştırmasına geçilir. Ayrı adliye teşkilatı bulunmadığından dosyalar Devrekani'de görülür; bu da saha ile yargı ayağının iki ilçede koordinasyonunu gerektirir. Öne çıkan talepler il dışında yaşayan çocukların yaşlı ebeveyn ve köy evi soruları, miras arazisinin fiilî kullanımı ve adresi bilinmeyen akrabanın tespitidir. Köy evinin içine ve avlusuna izinsiz girilmez.

İl merkezinden yaklaşık 27 km uzakta bulunan Seydiler, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. İlçe yaklaşık 4.600 kişilik nüfusuyla Kastamonu ilçeleri arasında 16. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 20 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Seydiler'de saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Devrekani, Ağlı, Küre çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.