Şalpazarı Özel Dedektif

Şalpazarı'nın eski adı Ağasar'dır ve 1515 kayıtları bölgede mezra türü yerleşimleri gösterir. 7 Aralık 1987'de Vakfıkebir'den ayrılarak ilçe oldu; şimdi Akçiriş, Çetrik, Dereköy, Fidanbaşı, Geyikli, Kalecik, Sugören, Turalıuşağı ve yirmi beş kadar başka mahalleyle geniş bir alana yayılır. Deniz seviyesinden üç yüz otuz beş metre yükseklikteki ilçe, merkezden kırk yedi kilometre uzaklıkta, kıyı ile yayla arasındaki bir yamaçta durur. Şalpazarı, gündelik hayatta giyilen geleneksel kadın giyimiyle tanınır; yayla şenlikleri müzik ve el sanatlarını yaz boyunca canlı tutar.

Bu dokunun saha çalışmasına etkisi mevsimle ve takvimle ilgilidir. Yaz ve yayla şenlikleri ilçeyi hareketlendirir; düğünler, kalabalık aile buluşmaları ve yayla çıkışları kısa sürede yolları yoğunlaştırır. Kış aylarında ise nüfus azalır, yollar sakinleşir. Dağınık mahalleler ve virajlı yollar araçla izlemeyi zorlaştırır; kamusal noktalarda yapılan kısa kayıtlar ve açık kaynak incelemesi tercih edilir. Düğün ve şenlik alanlarının içi özeldir; kayıt yalnızca herkese açık yol ve meydandan alınır.

Şalpazarı'nda ihtiyaç; miras kalan arazi ve yayla evinin paylaşımı, yıllardır başka kentte yaşayan mirasçının adres tespiti, küçük işletmelerde ortaklık sorunları ve uzun süredir haber alınamayan bir yakının aranmasında doğar. İlçe, adli açıdan Vakfıkebir Adliyesi'ne bağlıdır; dosyalar Vakfıkebir'de görülür. Mesafe ve rakım, yazılı kapsamda ayrı bir kalem olarak gösterilir. Düğün ve şenlik dönemlerinde misafir akını yüzünden bir kişinin ilçede olup olmadığı kısa sürede netleşmez; bu yüzden tek bir günlük gözlem yerine yaz boyunca birkaç farklı tarihe yayılan tekrar aranır.

İl merkezinden yaklaşık 47 km uzakta bulunan Şalpazarı, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. Nüfus açısından Şalpazarı, yaklaşık 10.600 kişilik nüfusuyla Trabzon ilçeleri arasında 15. sıradadır.

Köy ve mahalle ölçeğindeki yaşamda Şalpazarı'nda gözlem, kalabalığa karışarak değil doğru zamanlamayla yapılır: pazar günleri, mesai çıkışları ve ulaşım saatleri planın omurgasıdır. Takip sırasında Tonya, Beşikdüzü, Vakfıkebir yönündeki geçişler sık görülen senaryolardır; bu ilçelerdeki gözlem gereği yazılı kapsamda önceden belirtilir.