Yenifakılı Özel Dedektif

Yenifakılı'yı tanımlayan ürün nohut ve mercimektir: arpa, buğday, şekerpancarı, patates ve fasulyenin yanında bu iki baklagil ilçenin ekim düzenini belirler. Sanayi ise küçük un değirmenleriyle sınırlıdır. 1990'da Boğazlıyan'dan ayrılarak ilçe olan yer, Merkez'e 70 kilometre uzaktadır; güneyde Nevşehir, doğuda Boğazlıyan ile komşudur ve yaklaşık 1.000 metre yüksekliktedir. 390 kilometrekarelik alanda yaklaşık 5 bin kişi yaşar ve nüfus son çeyrek yüzyılda belirgin biçimde azalmıştır.

İlçe merkezi Altındağ, Cankurtaran, Mehmet Akif Ersoy, Yazlak ve Yeni mahallelerinden oluşur; yedi köy bunların dışındadır. Küçük bir merkezde herkes bir diğerinin plakasını ve ticaretini bilir; dışarıdan gelen aracın uzun süre beklemesi pratikte mümkün olmadığından gözlem kısa, noktasal ve yalnızca gerektiğinde yapılır. İş masabaşında belge ve açık kaynakla, sahada ise yalnızca herkesin geçtiği yol üzerinden yürür.

Baklagil ve tahıl ticareti, hasat sonrası ödeme sözüne dayanır. Bir tüccarın çuvalla aldığı nohut ya da değirmene bıraktığı buğday için senet ve yazılı sözleşme çoğu zaman yoktur; sonradan çıkan dosyalarda sevk irsaliyesi, tartı fişi, un değirmeni kayıtları ve ödeme dekontu temel delildir. Nohut ya da buğdayı alan tüccarın sicil bilgisi ve ilanları açık kaynaktan derlenir; yolda görünen ticari hareketi kayda alınır. Yenifakılı'nın ayrı adliyesi yoktur; dosyaları Boğazlıyan Adliyesi'ne bağlıdır ve Boğazlıyan aynı zamanda ağır ceza merkezidir. Ortak köy mirası ve kayıtlı adresi ilçede olan ama başka şehirde yaşayan kişinin tespiti de öne çıkar; tapu kayıtlarını avukatınız ister, ev ve arazi içi gözlem yapılmaz.

Yenifakılı, Yozgat il merkezine kuş uçuşu yaklaşık 70 km uzaklıktadır; merkezle bağı güçlü olsa da kendi çarşısı ve gündelik düzeni vardır. Nüfus açısından Yenifakılı, yaklaşık 5.000 kişilik nüfusuyla Yozgat ilçeleri arasında 13. sıradadır.

Kırsal dokuda mesafeler uzun, yollar az ve hareket öngörülebilirdir. Yenifakılı'da çalışma, sürekli gözlem yerine kritik güzergâh ve zaman noktalarına odaklanır; bu yaklaşım hem maliyeti hem de fark edilme riskini düşürür. Takip sırasında Boğazlıyan, Şefaatli, Çandır yönündeki geçişler sık görülen senaryolardır; bu ilçelerdeki gözlem gereği yazılı kapsamda önceden belirtilir.