Hasankeyf Özel Dedektif

Hasankeyf bir haritanın yeniden çizilmesidir. Dicle üzerindeki Ilısu Barajı'nın su tutmasıyla eski yerleşim su altında kaldı; ilçe halkı için yeni bir yerleşim kuruldu ve bazı tarihî yapılar, aralarında Zeynel Bey Türbesi ve Er-Rızk Camii olmak üzere, bir kültür parkına taşındı. Yedi bin dolayındaki nüfusuyla Batman'ın en küçük ilçesi olan Hasankeyf, il merkezine yaklaşık otuz iki kilometre uzaklıktadır ve Batman ile Mardin arasındaki hatta yer alır.

Bu dönüşüm, ilçedeki dosyaların karakterini belirler. Eski taşınmazın akıbeti, yeni konutun hangi hak sahibi adına tahsis edildiği, kamulaştırma bedelinin kimlerce nasıl paylaşıldığı ve esnafın yeni yerleşimde yeniden iş kurması, sık gelen sorulardır. Tarihî kale, Hasankeyf Kültür Yolu ve çevresindeki turizm işletmeleri yeni bir düzene girmiştir; kira, devir ve ortaklık anlaşmaları çoğu zaman sözlü yapıldığı için uyuşmazlık çıktığında kayıt önem kazanır.

Saha çalışmasında Hasankeyf küçük olduğu için yabancı araç ve yüz kolay fark edilir; bu nedenle çoğu dosyada önce belge ve açık kaynak incelemesi yapılır, sahaya kısa pencerelerle çıkılır. Konut ve işletme içi gözlem dışıdır. Hasankeyf'teki tapu, kamulaştırma ve tahsis belgeleri avukatın başvurusuyla temin edilir. Öne çıkan talepler hak sahipliği ve miras dosyaları, turizm esnafı ortaklıkları ve adres tespitidir.

Bu geçiş döneminde belgelerin korunması özellikle önemlidir: eski yerleşimden kalan fotoğraflar, tahsis yazıları ve tapu örnekleri, ileride hak sahipliğini ispat için kullanılabilecek en değerli kayıtlar arasındadır.

İl merkezinden yaklaşık 32 km uzakta bulunan Hasankeyf, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. Nüfus açısından Hasankeyf, yaklaşık 7.200 kişilik nüfusuyla Batman ilçeleri arasında 6. sıradadır.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Hasankeyf'te saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Takip sırasında Gercüş, Beşiri, Batman Merkez yönündeki geçişler sık görülen senaryolardır; bu ilçelerdeki gözlem gereği yazılı kapsamda önceden belirtilir.