Dereli Özel Dedektif

Giresun'dan iç kesime çıkan yol Dereli'den geçer ve Eğribel Geçidi'ne ulaşmadan önce ilçenin köylerini ardında bırakır. Dereli, Giresun Merkez'e yalnızca 21 kilometre uzaklıkta, ama 849 kilometrekarelik geniş bir alana yayılmış ve yaklaşık 20 bin nüfuslu bir ilçedir; yoğunluk kilometrekareye yirmi dört kişidir. Dereli, Sütlüce, Bahçeli, Kuşluhan, Kulakkaya ve Fatih mahalleleri nüfusun toplandığı yerlerdir. İlçe, kıyının nemli ve dar dokusuyla iç kesimin yüksek ve seyrek yapısı arasında bir eşiktir.

Bu eşik konumu, Dereli'de saha çalışmasını mevsime bağlar. Yazın yaylalar ve köyler canlanır, kış aylarında ise kar ve buzlanma yükseklikteki yolları aksatabilir; bu dönemde ziyaret planları önceden kontrol edilir ve gerektiğinde ertelenir. Giresun'dan Şebinkarahisar'a giden bir araç mutlaka Dereli'den geçer; bu nedenle ilçenin ana yolu, iç kesime gidip gelen kişilerin hareketini belgelemek için kullanılan kamusal bir noktadır.

Dereli dosyalarında hisseli arazi ve yayla evi paylaşımı, göç etmiş mirasçıların adresi, hayvancılık ve tarım alacakları ile iç kesime yerleşmiş ya da geri dönmüş kişilerin durumu öne çıkar. Köy yollarında yabancı bir aracın görünür olması nedeniyle uzun beklemeye gidilmez; belge incelemesi ve kamusal alan kayıtları öne alınır. Yaylaların kullanımı da dosya konusudur: yaz aylarında yaylaya çıkan ailelerin evlerinin ve ağıllarının kime ait olduğu, kimin hangi alana hayvan sürdüğü sık sorulan sorulardır; bu tür uyuşmazlıkta tapu ve kadastro belgesi sahadaki gözlemden önce gelir. Dereli'nin kendi adliyesi vardır; ilçedeki bir uyuşmazlık için ayrıca Giresun'a gitmek gerekmez.

Dereli ile Giresun merkezi arasındaki yaklaşık 21 km'lik mesafe, iş ve okul için her gün aşılan bir mesafedir. İlçe yaklaşık 20.000 kişilik nüfusuyla Giresun ilçeleri arasında 7. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 24 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Kırsal dokuda mesafeler uzun, yollar az ve hareket öngörülebilirdir. Dereli'de çalışma, sürekli gözlem yerine kritik güzergâh ve zaman noktalarına odaklanır; bu yaklaşım hem maliyeti hem de fark edilme riskini düşürür. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Yağlıdere, Keşap, Giresun Merkez çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.