Piraziz Özel Dedektif

Piraziz'in haritadaki en belirgin özelliği, Giresun'un Ordu ile komşu olduğu uçta yer almasıdır: ilçenin batısında Ordu'nun Gülyalı ilçesi, yani Ordu-Giresun Havalimanı'nın bulunduğu kıyı başlar. Giresun Merkez'e 22 kilometre uzaklıkta, 127 kilometrekarelik alanda yaklaşık 15 bin kişi yaşar. Yeni, Maden, Eren, Şeyhli, Kaleyanı ve Kargı mahalleleri nüfusun toplandığı yerlerdir; kıyı yolu boyunca küçük bir ilçe merkezi ve ardında yamaçlara tırmanan köyler vardır.

Sınır konumu, Piraziz'de hayatın iki ile yayılması demektir. İlçede oturan bazı kişiler Ordu tarafında çalışır ya da Ordu'da akrabası vardır; kimileri Giresun Merkez'e giderken kimileri Altınordu ve Ünye yönüne yönelir. Bu nedenle bir kişinin hareketini belgelerken, kamusal kayıtlar Piraziz'de, Bulancak'ta, Gülyalı'da ve gerektiğinde Altınordu'da alınır; kronoloji il sınırını aşan tek bir zaman çizelgesi hâline gelir. Havalimanına gelen ve giden kişilerin Giresun tarafındaki ilk durağı da çoğunlukla Piraziz'dir.

Piraziz dosyalarında iki ile yayılmış aile ilişkileri ve evlilik içi şüphe, il sınırının ötesine taşınmış kişilerin adresi, hisseli fındık bahçeleri ve yazlık evlerde izinsiz kullanım şüphesi öne çıkar. Yamaç köylerinde bahçe içi özel alandır; kayıtlar yalnızca kamusal yoldan alınır. Piraziz'in ayrı bir adliyesi yoktur; dosyalar Bulancak Adliyesi'ne bağlıdır, bu yüzden ilçedeki bir uyuşmazlık için kıyı yolunda doğuya, Bulancak'a gitmek gerekir. Küçük bir kıyı ilçesinde gizlilik kolay değildir; bu yüzden işlemler az sayıda ve kısa süreli tutulur, komşu ya da esnaf sorgulanmaz, kayıtlar yalnızca kamusal noktalardan, saat ve konumla alınır.

Piraziz ile Giresun merkezi arasındaki yaklaşık 22 km'lik mesafe, iş ve okul için her gün aşılan bir mesafedir. İlçe yaklaşık 15.100 kişilik nüfusuyla Giresun ilçeleri arasında 9. sıradadır; kilometrekareye düşen yaklaşık 119 kişi, sokak dokusunun ne kadar kalabalık olduğunu gösterir.

Köy ve mahalle ölçeğindeki yaşamda Piraziz'de gözlem, kalabalığa karışarak değil doğru zamanlamayla yapılır: pazar günleri, mesai çıkışları ve ulaşım saatleri planın omurgasıdır. Dosyaların bir bölümünde güzergâh Bulancak, Giresun Merkez, Keşap çevresine uzanır; bu nedenle plan ilçe sınırında bitmez.