Bursa'da kurumsal soruşturma, OSB'lerdeki usulsüzlük şüphesinin yazılı bir plan, delil koruma ve hukuka uygun saha doğrulamasıyla araştırılmasıdır. Vardiyalı üretim, fason atölye zinciri ve sevkiyat akışı planın ağırlık merkezidir. İş Kanunu'ndaki altı iş günlük süre ve KVKK ölçülülüğü baştan gözetilir; sonuç, yönetim kuruluna ve avukata sunulabilecek bir bulgu raporudur.
İçindekiler
Bursa'da kurumsal soruşturma, çoğu zaman bir kişiyi bulmaktan çok bir zincirin hangi halkasında kaybın başladığını göstermekle ilgilidir. Organize sanayi bölgelerinde üretim üç vardiya sürer, parçalar fason atölyelere gider, sevkiyat gece çıkar ve aynı malzeme birkaç kayıttan geçer. Bu yapıda bir usulsüzlük şüphesi, "kim yaptı?" sorusundan önce "hangi kayıt, hangi vardiyada, hangi kapıdan?" sorusuyla ele alınmalıdır. Yöntemin genel çerçevesi kurumsal soruşturma ve şirket içi inceleme sayfasında anlatıldı; burada Bursa'daki OSB gerçeğine uygulanışını ele alıyoruz.
Bursa OSB'sinde soruşturma planı vardiyaya göre kurulur
Bursa'da kurumsal soruşturma planının ilk kararı, hangi vardiyaların ve hangi kayıtların kapsama alınacağıdır. Üç vardiyalı bir tesiste aynı iddia sabah, akşam ve gece ekipleri arasında farklı biçimde görülür; bir sevkiyat gece vardiyasının sonunda hazırlanır, sabah vardiyası yüklemeyi yapar, öğleden sonra ise sevk irsaliyesi kesilir. Kaybın hangi halkada oluştuğunu görmek için bu üç halkanın kaydı yan yana konur.
Bu nedenle plan tek bir "şüpheli"ye göre değil, süreç haritasına göre yazılır. Nilüfer'deki otomotiv yan sanayisinde bu harita kalıp, parça ve kalite kayıtlarından geçer; Osmangazi'deki Demirtaş tarafında hurda, yedek parça ve depo çıkışları öne çıkar. Plan yazılırken hipotez başlığı da zorunludur: Bir eksik, hatalı sayım prosedüründen ya da yazılım kaydındaki gecikmeden de doğmuş olabilir. Yazılı planın sekiz başlığı hizmet sayfasında açıklanmıştır; Bursa'da ek olarak vardiya dağılımı ve fason çıkış kayıtları plana işlenir.
Hangi sektör, hangi kayıt, hangi saha doğrulaması?
Bursa'da soruşturmalar sektöre göre farklı kayıt türlerine yaslanır. Aşağıdaki tablo, sahada en sık karşılaşılan eşleşmeleri gösterir.
| Dosya zemini | Soruşturmanın dayandığı kayıt | Saha doğrulaması | Dikkat edilen sınır |
|---|---|---|---|
| Tekstil ve hazır giyim | Kesim, fason çıkış, fazla üretim ve ikinci kalite kayıtları | Sevkiyat kapısı önündeki yol, araç hareketi | Atölye içi ve üretim hattı gözlenmez |
| Lojistik ve liman çevresi | İrsaliye, kantar fişi, araç giriş-çıkış saati | Gemlik'te depo çıkışı ve yük aktarımı | Liman ve serbest bölge içi kontrollü alandır |
| Mobilya ve bayi ağı | Sipariş, tahsilat, iade ve bayi kayıtları | İnegöl'de teslim noktaları ve ticaret sicili | Bayinin iç kayıtları şirket adına sorgulanmaz |
Tabloyu okurken şuna dikkat edin: Saha doğrulaması hiçbir zaman belge incelemesinin yerine geçmez. Şirketin kendi kayıtlarındaki tutarsızlık bir soru üretir; kamuya açık alanda yapılan gözlem yalnızca o soruyu sınar. Bu sıra, çalışana karşı ölçüsüz bir izleme yapılmasını da önler.
Fason zinciri: şirketin dışındaki halka
Bursa'da üretim sıklıkla şirketin duvarlarında bitmez; kesim, dikim, boyama, talaşlı imalat ya da montajın bir kısmı fason atölyelerde yapılır. Soruşturmanın zor yanı, kaybın tam olarak bu dış halkada olabilmesidir: fason atölyeye verilen hammaddeden fazla üretim yapılması, ikinci kalite malın başka kanaldan satılması ya da teslim edilen parça adedinin kayıttan farklı çıkması gibi.
Burada izlenen yol sırayla şöyledir:
- Şirketin kendi giden-gelen irsaliyelerinin karşılaştırılması
- Fason atölyenin ticaret sicili, adres, ortaklık yapısı ve diğer müşterilerinin açık kaynaklardan taranması (OSINT)
- Gerekirse sevkiyat saatlerinde atölyenin kamuya açık cephesinde kısa ve sınırlı gözlem
- Bulguların tek bir kronolojide birleştirilmesi ve zaman damgasıyla bütünlüğünün korunması
Yenişehir ve Gürsu gibi daha seyrek yerleşimli OSB çevrelerinde yabancı bir aracın fark edilme süresi kısadır; bu nedenle gözlem aralıklı tutulur ve ağırlık açık kaynak ile belge karşılaştırmasına verilir. Fason atölye çalışanlarından kimlik saklayarak bilgi almak yöntem değildir.
Delil koruma: vardiya sistemlerinde kayıtlar çabuk silinir
Vardiyalı tesislerde kayıtlar sürekli üzerine yazılır. Kamera sunucusu belirli bir gün sonra eski görüntüyü siler, servis listeleri her ay yenilenir, bazı üretim yazılımlarında kullanıcı kayıtları sınırlı süre tutulur. Soruşturma kararı verildiği gün yapılacak ilk iş, bu kayıtların yedeğini almaktır.
Çalışanın kendi telefonu, kişisel e-postası ya da sosyal medya hesabı bu listenin dışındadır. Şirketin sistemine ait olmayan bir cihaza girmek TCK m.243 ve m.132 kapsamında suçtur; bu yolla elde edilen veri HMK m.189/2 uyarınca mahkemede dikkate alınmaz.
Altı iş günlük süre: vardiyalı yapıda "öğrenme" anı
Haklı fesih hakkı, işverenin fesih sebebini öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır (4857 sayılı Kanun m.26). Vardiyalı yapıda en çok tartışılan nokta, işverenin olayı hangi anda öğrendiğidir: Vardiya amirinin gördüğü an mı, yönetimin raporu aldığı an mı? Bu soruyu önceden netleştirmek için öğrenme tarihi ve kimin öğrendiği Delil Dosyası'nın başına yazılır.
Davranış nedeniyle fesihten önce savunma alınması gerekir (m.19); bu aşama bilgi toplama görüşmesinin yerine geçmez. Haklı fesih için delil standardını haklı fesih için delil standardı yazısında ayrıntılı anlattık. Soruşturma, çalışanın ifadesini almadan ya da savunmasını dinlemeden tek taraflı bir sonuca varmaz.
Bursa'da dosya nereye gider?
Bursa'daki ilk derece dosyaları, Osmangazi'de Uluyol çevresindeki Bursa Adalet Sarayı'nda görülür; Nilüfer, Yıldırım, Gürsu ve Kestel de buraya bağlıdır. İşçi alacağı ve işe iade gibi iş uyuşmazlıkları iş mahkemesinde, haksız rekabet ve ortaklar arası uyuşmazlıklar ticaret mahkemelerinde görülür. İş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Güveni kötüye kullanma (TCK m.155) gibi suçlarda ise savcılığa suç duyurusu gündeme gelir.
Raporun hangi mahkemede ve hangi vakıayı desteklemek için kullanılacağı, avukatla birlikte belirlenir. Soruşturma sonunda yönetim kuruluna sunulan bulgu raporu, kronolojiyi, kayıt yedeklerinin hash listesini, yöntem beyanını ve kullanılmayan yöntemlerin açık listesini içerir. Ücretsiz ön görüşme için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.