Kocaeli'de kurumsal soruşturma, OSB'lerdeki üretim hattı, Körfez ve Dilovası'ndaki liman ve sevkiyat zinciri ile vardiyalı personel düzeninde ortaya çıkan kayıp veya suistimal şüphesinin şirketin kendi kayıtları ile kamuya açık alan gözleminin birleştirilerek incelenmesidir. Çalışanın kişisel cihaz ve hesaplarına erişilmez; İş Kanunu'ndaki altı iş günlük süre baştan hesaplanır.
İçindekiler
Kocaeli'de sabahın erken saatinde Gebze'den, Çayırova'dan, İzmit'ten ve Körfez'den servis otobüsleri kalkar, akşam aynı güzergâhlar tersine işler. Bu ritim, ildeki şirket dosyalarının neden vardiya, sevkiyat ve ar-ge gibi başlıklarda yoğunlaştığını açıklar: bir şüphenin cevabı çoğu zaman tek bir binanın içinde değil, fabrika kapısı, tır ve liman arasındaki geçişte durur. Soruşturmanın genel yöntemini kurumsal soruşturma sürecinin adımları sayfasında anlattık; burada Kocaeli'nin sanayi dokusunda nasıl uygulandığına odaklanıyoruz.
Kocaeli'de kurumsal soruşturma neden üç coğrafyada kurulur?
Kocaeli'de şirket içi inceleme, şüphenin hangi coğrafyada doğduğuna göre planlanır: Gebze ve Dilovası'ndaki OSB kuşağı, Körfez ve Derince'deki liman ve rafineri kuşağı ile İzmit merkezindeki idari ve ticari hat. Her birinin kayıt düzeni, güvenlik rejimi ve gözlem imkânı farklıdır.
Plan önce zinciri çizer: mal nereden çıktı, hangi el ve araçla taşındı, nerede teslim alındı? Sonra her halka için iki soru sorulur. Şirketin bu halkaya ait kendi kaydı var mı ve KVKK'ya uygun tutuluyor mu? Bu halkada kamuya açık alandan gözlemlenebilecek bir hareket var mı? Güçlü bulgu çoğunlukla bu iki kaynağın kesiştiği yerde ortaya çıkar. İlin genel dokusunu Kocaeli özel dedektif sayfasında bulabilirsiniz.
Gebze OSB'leri ve Dilovası
Gebze sınırlarındaki Gebze OSB, Plastikçiler OSB ve Güzeller OSB, araştırma merkezleri ve üniversiteyle iç içedir; Dilovası ise küçük yüzölçümüne rağmen kimya, metal ve depolama faaliyetleriyle ilin en yoğun sanayi ilçelerindendir. Marmaray'ın Gebze durağı ve TEM Otoyolu, çalışanın İstanbul'dan gelip gittiği anlamına da gelir.
Vardiyalı mavi yaka: kart kaydı ile fiili çalışma arasındaki boşluk
Kocaeli fabrikalarının çoğu üç vardiyayla çalışır ve vardiya sistemi, mesai içi ile mesai dışını ayırmayı zorlaştırır. Bu yüzden ildeki personel dosyaları belge ağırlıklıdır. Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan dosya türlerini ve sahanın nasıl kurulduğunu özetler.
| Dosya türü | Kocaeli'deki tipik bağlam | Kayıt ve saha notu |
|---|---|---|
| Rapor ve ikinci iş | Uzun istirahat raporu sırasında başka işyerinde çalışma şüphesi | Vardiya ve rapor kayıtları, kısa kamusal gözlem |
| Giriş-çıkış çelişkisi | Kart kaydı ile fiili çalışma saati uyuşmuyor | Servis güzergâhı ve kapı kayıtları, aydınlatma metni |
| Kayırma ve komisyon | Satın almada tedarikçi seçimi | Ticaret sicili, açık kaynak, fiyat karşılaştırması |
| İşe alım öncesi araştırma | Kritik pozisyonlar ve vardiya amirleri | Referans doğrulama, kamuya açık kayıtlar |
Bu dosyalarda en sık yapılan hata, kanıttan önce kişiyi hedef almaktır. Talep ön testte işverenin meşru menfaati, işçiye yapılmış aydınlatma ve gözlemin orantılılığı bakımından sınanır; işçinin kişisel verisi 6698 sayılı KVKK ve TBK m.419 kapsamında korunur. Rapor süresince çalışma iddiası için istirahat raporu suistimali rehberine bakabilirsiniz.
Bir vardiya dosyası açmadan önce şu belgelerin hazır olması süreci hızlandırır:
- Vardiya çizelgesi ile kart okutma ve kapı kayıtlarının tarihli dökümü
- İstirahat raporlarının tarihleri ve veriliş yeri
- İş sözleşmesi, gizlilik taahhüdü ve cihaz kullanım politikası
- Aydınlatma metni; kamera ve araç takip bildirimleri
- Şüphenin ilk öğrenildiği tarih ve bunu öğrenen kişi
Körfez ve Derince: rafineri, liman ve sevkiyat zinciri
İzmit Körfezi'nin iki yakası ilin ağır sanayisini taşır ve bu hatta dosyalar sevkiyat kaynaklıdır. Körfez rafineri, petrokimya ve Yarımca liman kuşağıyla, Derince liman ve demiryolu bağlantısıyla öne çıkar. Tır ve tanker trafiğinde eksilen yük, kantar kaydıyla uyuşmayan miktar ve şüpheli hasar bildirimi bu hattın tipik konularıdır.
Rafineri ve liman gibi kritik tesislerin çevresinde güvenlik görevlileri kamerayı ya da uzun süre bekleyen aracı hızla fark eder. Bu nedenle ekip dosya için zorunlu en kısa gözlemle yetinir ve tesise hiçbir koşulda girmez. Delilin ağırlığı belgededir: sevk irsaliyesi, kantar fişi, depo girişi ve şirketin kendi araç takip sistemindeki kayıt. Şirket aracındaki takip sisteminin çalışana önceden bildirilmiş olması gerekir; bildirilmemiş bir kayıt avukatın elinde zayıf kalır. Hasar ya da kaza bildirimi şüphesinde belgeler sigorta suistimali çerçevesinde karşılaştırılır.
İstanbul'dan gelen, İstanbul'a giden çalışan
Gebze hattında çalışanın önemli bir bölümü İstanbul'un Pendik, Tuzla ve Kadıköy gibi ilçelerinde oturur. Bu, soruşturmada iki ayrı alanı birbirine bağlar: işyeri Kocaeli'dedir, işe gidiş ve dönüş güzergâhı İstanbul'a uzanır. Gözlem il sınırına göre değil, işin gerçek güzergâhına göre kurulur; ancak işçinin evi ve mesai dışı hayatı kapsama girmez. Kapsam yazısı, hangi güzergâh bölümünün iddiayla doğrudan ilgili olduğunu ve neden orantılı sayıldığını gerekçeleriyle yazar. İstanbul tarafındaki saha ayrıntıları için il sayfasına bakabilirsiniz.
Aile şirketleri ve yönetici soruşturması
Kocaeli'de çok sayıda orta ölçekli üretici aile şirketi olarak yönetilir ve bu yapıda iddia çoğu zaman bir yöneticiye ya da yakın bir akrabaya yöneliktir. Burada raporlama hattı, soruşturmanın en kritik kararıdır. Şüpheli kişi raporu alacak kişiyse çıkar çatışması doğar; bu yüzden rapor yönetim kuruluna, denetim organına veya şirketin dış avukatına sunulur.
Yargı çevresi: Gebze Adalet Sarayı ve Kocaeli Adliyesi
Kocaeli'nde iki ana adliye çevresi vardır. Gebze, Darıca, Çayırova ve Dilovası dosyaları Gebze Adalet Sarayı'nın yargı çevresindedir; İzmit, Derince, Kartepe, Başiskele ve ilçe adliyeleri ise Kocaeli Adliyesi'ne bağlıdır. İlk derece kararlarına karşı istinaf, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi'ne gider; yani Kocaeli dosyaları İstanbul'un değil, Sakarya'nın bölge adliyesinde incelenir.
İşçi-işveren uyuşmazlıklarına iş mahkemeleri, ortaklar ve tacirler arasındaki haksız rekabet davalarına asliye ticaret mahkemeleri bakar; hangi ilçede hangi mahkemenin bulunduğunu ve yetkiyi avukatınız teyit eder. İşe iade ve işçilik alacağı davalarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Delil Dosyası bu mahkemenin türüne göre kurgulanır.
Dosyanız hangi adliyeye giderse gitsin, ücretsiz bir ön görüşmede durumunuzu anlatabilirsiniz; talebin hukuka uygun olup olmadığı ve incelemenin hangi halkadan başlaması gerektiği orada netleşir. Süreç Kanıt Yöntemi'nin altı basamağıyla yürür.