Dicle Özel Dedektif

Dicle ilçesi adını, ilin ve bölgenin en bilinen nehrinden alır. İl merkezine yaklaşık 53 kilometre uzaklıktaki, 740 kilometrekareyi bulan ilçenin nüfusu 36 bin civarındadır; Ergani, Eğil ve Hani arasında kalan bu konumda yerleşimler vadi tabanlarında ve yamaç eteklerinde dağılmıştır. Yoğunluğu kilometrekarede elli kişi civarında olan ilçede nüfusun önemli bir bölümü köylerde yaşar, ilçe merkezi ise hizmet ve pazar için ortak noktadır.

Tarım ve hayvancılık ekonominin esasıdır. Kışın hayvanların ağıllarda, yazın meralarda olması günlük hareketi mevsime bağlar; hasat ve sürü hareketleri takvimi belirler. Bu ritim saha çalışmasında iki sonuç doğurur. Birincisi, kırsalda yabancı bir araç ya da yaya hemen tanınır; bu yüzden gözlem, köy içlerinde değil, ilçe merkezindeki pazar, resmî kurum ve yol kenarı gibi kamusal noktalarda yürütülür. İkincisi, kişinin nerede yaşadığı çoğu zaman mevsime göre değişir: kışın ilçe merkezinde ya da Diyarbakır'da, yazın köyde bulunan bir kişinin tek bir adresi yoktur.

Dicle'den gelen taleplerin başında, yıllar önce büyük şehirlere ve yurt dışına gitmiş yakınların güncel adresini bulmak, miras kalan tarla ve ağılın fiilî kullanıcısını belgelemek ve ilçe dışında yaşayan bir kişinin iletişimi koptuğunda kayıp kişi araştırması başlatmak gelir. Askerî yasak bölge ve güvenlik noktalarında fotoğraf ve görüntü kaydı yasaktır; kırsal çalışmada bu alanlar baştan planın dışında tutulur.

Uzun mesafeli gidiş gelişler de dosyaya girer: ilçede ikamet edip Diyarbakır merkezde çalışan, hafta sonu köye dönen kişilerde kronoloji iki yerleşimi birlikte kapsar ve her ikisinde de yalnızca kamusal alandaki hareket kayda alınır.

İl merkezinden yaklaşık 53 km uzakta bulunan Dicle, kendi ekonomik ve sosyal düzenine sahip bir ilçedir. TÜİK tabanlı verilere göre ilçe, yaklaşık 36.000 kişilik nüfusuyla Diyarbakır ilçeleri arasında 10. sıradadır.

Dağınık köy yerleşimi ve sınırlı ulaşım seçenekleri nedeniyle Dicle'de saha planı, ilçe merkezine giriş-çıkış güzergâhları ve belirli günlerde yoğunlaşan hareket üzerine kurulur. Hareketin Eğil, Hani, Ergani gibi yakın ilçelere uzanması ihtimali, dosya açılırken planlamaya dahil edilir.